Kommentar I Astri Suhrke Lovløyse i ei ny verd USA er på veg tilbake til fortida etter aksjonen mot Venezuela.
Bok I Ingvild Bræin Når hjernen fell ut, og inn Nikolaj Frobenius tar oss med på ei oppriktig reise gjennom botnfallet.
Kommentar I Jan Inge Sørbø Dommedag i dress Teoriar om undergang som legg skulda på lett identifiserbare grupper, er ikkje ufarlege, skriv Jan Inge Sørbø.
Olje og makt trumfar demokrati og narkotika KOMMENTAR: Vi sit no med ein rimeleg klår fasit på kva som eigentleg var hovudmålet med aksjonen i Venezuela, skriv Vegard Bye.
Kulturkommentar I Tor Martin Bøe For ti år sidan gjorde David Bowie noko få, om nokon, kan gjere på same vis. Han skapte eit komplett livsverk – ved å døy.
Reportasje Kong Rex av Gullandet Svein Sæter reiser til Nome i Alaska, i fotefara etter nordmenn som deltok i det store gullrushet for meir enn 125 år sidan.
Media I Hallgeir Opedal Mediekamp Kva skjer når sanning kolliderer med kjensler? Ein dokumentarserie på SVT splittar Sverige.
Gleda og gullet i ghanesisk highlife Frå ei enkelt Ghana-reise voks eit av dei mest innflytelsesrike kartleggingsprosjekta i moderne platearkeologi fram.
Litteratur Verdslitteraturen ifølgje Donald Når Alf Kjetil Walgermo no er ferdig med boka si om Litteratur i Andeby, kan det neste bli at Jon Fosse finn vegen inn i det rikt litterære Donald Duck-universet med ei «Andvake».
Fugleperspektiv I Naïd Mubalegh Raudstrupe, blått lys «Raudstrupen ser bokstaveleg talt raudt, og han reagerer på denne fargen med sinne.»
Bok I Hilde Vesaas Venleikens pris László Krasznahorkai skriv kunsten inn i verda og verda ut av det guddommelege.
Kommentar I Ottar Grepstad Hurtigruta – modernisering på norsk Endå ein gong er det føreslått å redusere hurtigrutetilbodet. Denne politiske repetisjonsøvinga strir mot den moderniseringa av Noreg som hurtigrutene har stått for.
Kommentar Kva er gale med Dyrene i Hakkebakkeskogen? Etter at eg sjølv vart kasta ut i kulturbransjen, har eg etter kvart fått nok av skravleklassens skravleri, skriv Monica Goksøyr.
Reportasje Med sæd i bagasjerommet Inseminøren er ikkje ein utdøyande rase. Han er berre sjeldnare å sjå.
Samfunn Eit vegkart til digital dommedag Uhindra utvikling av kunstig intelligens er ein sikker veg til undergangen for menneska, hevdar KI-tenkaren Eliezer Yudkowsky.
Økonomi Kina-sjokket skakar tyskarane Den aggressive økonomiske politikken til Kina trugar fleire millionar arbeidsplassar.
Ordskifte Tysklands uløyste migrasjonsrekning Ti år etter flyktningkrisa har tyske politikarar stramma monaleg inn – men dei er framleis avhengige av innvandrarar for å få økonomien til å gå rundt.
Ordskifte I Ingvild Ericson Slaget om skjermen utkjempes ikke i Norge alene Barn trenger et tryggere internett. Men regjeringens forslag til lov om aldersgrense og alderskontroll i sosiale medier er i strid med EØS-retten.
Ordskifte I Runar Døving Det ultraprosesserte forfall «Det er klart mye sunnere å spise på McDonald’s enn på Maaemo.»
Kommentar Verdsrommet i krigstid Rompolitikken er blitt tryggingspolitikk. Eit sårbart Noreg må søkje samarbeid.
Musikk I Tor Martin Bøe Levande kjærleik frå Gud, mann, guru Å høyre ei ny liveplate frå Nick Cave må kunne kallast ein ganske god start på eit nytt år.
Frå bridgeverda I Erlend Skjetne Makker «Å få det til å klaffe med ein makker krev ei felles forståing av tallause ulike situasjonar som kan oppstå ved bordet.»
Bok I Oddmund Hagen Personleg og privat Som vanleg skriv Simon Stranger godt, men kva har han å fortelje?
Transport I Ådne Lunde Banesår i Bergen Kor vanskeleg kan det vera å få lagt 26 kilometer med skjener i eit levande demokrati?
Politikk I Eva Aalberg Undheim Etterlyser meir politisk mot Avtroppande Agenda-sjef Trygve Svensson etterlyser politisk vilje og mot blant europeiske politikarar til å byggje eigen teknologi og kunstig intelligens, eigne sosiale medium og eigen tryggleik.
Ord om språk I Kristin Fridtun Dreis på drillinga I dag dreiar det seg om det lågtyske lånordet dreia. Om eg seier at dreia er same ordet som engelsk throw (‘kasta’), får vel saka ei ny omdreiing?
Bok I Bernt Hagtvet No kjem tekoligarkane Den uheilage alliansen mellom gigantmedia, korrupte politikarar og pengemakt har lenge vore den neste frontlina i forsvaret av demokratiet.
Matmonsen I Dagfinn Nordbø Tid til jul «Då eg vart godt vaksen, skjønte eg at mykje av jula rett og slett var stress.»
Historie Dobbeltspel med Mossad i kulissane Trekte Israels etterretningsorganisasjon Mossad i trådane då ein venstreradikal bande fekk rane danske bankar og robbe våpenlager i årevis utan å verte stoppa?
Frå sjakkverda I Atle Grønn 100 år med sjakkfeber «Filmen medverka til endå meir sjakkfeber i Sovjet, det einaste landet der sjakk også var ein del av populærkulturen.»
Film Namnefest og fjeskalas Nouvelle Vague er ei kjærleg, très cool og ukritisk hyllest til nouvelle vague.
Kunngjeringar I Frank Tønnesen Presangen til tante Edna «Dei på Holmen meiner at sjølv om tante Edna sit mykje åleine, er ikkje det god nok grunn til at ho skal få presang og ikkje resten av tantene.»
Frå arkivet: Baksiderapporten Asinus asinum fricat Mi røynsle med å gje folk ros er utelukkande ei suksesshistorie.
Hugskot I Dagfinn Nordbø Julekrybbe Når eg granskar julekrybba endå nærmare, ser eg ei hollandsk vindmølle.
Sjakk I Atle Grønn Parodisk enkelt Gamlefar Magnus Carlsen (35) tok sitt sjette VM-gull i snøggsjakk i Qatar mot ein paralysert, remistung verdselite.
Leiar I Svein Gjerdåker Barnebortførarane «Ei sak som får for lite merksemd, er dei mange ukrainske borna som er bortførte av Russland. I alt skal det vera tale om nesten 20.000 ukrainske born.»
Teknologi I Per Thorvaldsen Hugs refleks! Korleis klarar ein refleks å reflektera ljos attende til den som sender det ut?
Musikk I Øyvind Pharo «Han gjorde alle triksa i boka med lang gitarkabel og gjekk ut blant publikum.»
Kunnskap I Arve Nilsen Listeriose «Sidan listeriabakteriar kan formeire seg i kjøleskap (4 grader) og utan oksygen, vil dei ha gode vekstvilkår i vakuumpakka og kjølelagra mat som er ferdig til konsum.»
Medisin Elektrosjokk bergar liv Elektrokonvulsiv terapi, ECT, er den beste behandlinga for dei alvorlegaste depresjonane, skriv Haldor Slettebø.
Frå arkivet: Amerikas sjel Ropet frå villmarka «To Americans I hardly need to say: ‘Westward the star of empire takes its way’» Henry David Thoreau
Kulturkommentar I Tor Martin Bøe På tampen av året er det på tide å hylle dei som står litt bak i musikken. Særleg ein av dei.
Klima Om ti-tolv år når bresmeltinga høgdepunktet Dersom den globale oppvarminga ikkje blir bremsa drastisk, vil snart opptil 4000 isbrear forsvinne kvart år. For dei fire siste breane i Tyskland er truleg alt håp ute.
Ord om språk I Kristin Fridtun Alt til sitt bruk «Det finst folk der ute som brukar storsleggja og seier at nynorsk er ubrukeleg. Men dei brukar ikkje å lesa denne avisa, so då treng me ikkje bruka meir tid på dei.»
Bok Mitt kongerike for ei ku Hos Tore Stubberud er kua eit fascinerande vesen med sjølvsagd rett til eit fullverdig liv.
Frå arkivet: Blekk og blod Kvinna til hest «Eg kunne ikkje tru at det rynkete andletet hadde vore ei vakker kvinne som folk var viljuge til å drepa for og at ho hadde vore ein ryttar som store menn bøygde seg for og som var som ei Hollywood-stjerne i Kubaisa.»
Kulturkommentar I Mona Mørk Skal monumenta opp eller ned? Med politisk makt følgjer definisjonsmakt, og gjennom eit monument kan dette få synleg form. At dei ein gong var oppe, treng ikkje bety at dei bør bli ståande.
Frå arkivet: Blekk og blod Treet vart hogge ned «Oldefar var ein pen mann, utstrålte sjølvtillit og godleik. Han gjekk rundt med sønene sine som likna på han i utsjånad og ånd.»
Frå sjakkverda I Atle Grønn «Etter snart eit halvt hundreår i sjakken kan eg assosiera det meste med sjakk.»
Bok I Oddmund Hagen Folkelivsskildring Torvald Sund kjenner trøndersk folkelynne betre enn dei fleste.
Frå arkivet: Blekk og blod – Du kjem til å lida på reisa di Ei krønike om Irak og familien al-Kubaisi.
Musikk I Bernt Erik Pedersen Redsla for jul hos tante Gerd Tønes med vener har laga ei plate som tek jula på alvor og skjemt.
Musikk Arkivet: Jimmy Cliff 1944–2025 I slutten av november fekk vi vite at reggaekongen var død, 81 år gamal.
