JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.
Kjønnsfilosof Judith Butler

Kjønnsfilosof Judith Butler

Foto: Elliott Verdier / The New York Times / NTB

EssaySamfunn

Feltnotat frå kulturkrigane

Kjønnsdebatten har innteke hovudscena i internasjonal politikk. På veg for å intervjue verdas mest innflytelsesrike kjønnsfilosof, Judith Butler, forsøker eg å orientere meg i ein raskt ekspanderande konflikt. 

Ida Lødemel Tvedt
Kjønnsfilosof Judith Butler

Kjønnsfilosof Judith Butler

Foto: Elliott Verdier / The New York Times / NTB

EssaySamfunn

Feltnotat frå kulturkrigane

Kjønnsdebatten har innteke hovudscena i internasjonal politikk. På veg for å intervjue verdas mest innflytelsesrike kjønnsfilosof, Judith Butler, forsøker eg å orientere meg i ein raskt ekspanderande konflikt. 

Ida Lødemel Tvedt
HumorFeature
May Linn Clement

Klagemodus

Kor lite skal til for at eg seier frå eller klagar?

Forsvarsminister Bjørn Arild Gram er på turné for å fortelje om langtidsmeldinga for Forsvaret. Her besøkjer han ubåten «KMN Utvær» i Bergen 10. april.

Forsvarsminister Bjørn Arild Gram er på turné for å fortelje om langtidsmeldinga for Forsvaret. Her besøkjer han ubåten «KMN Utvær» i Bergen 10. april.

Foto: Paul S. Amundsen / NTB

ForsvarSamfunn
Per Anders Todal

Vil ruste opp ei lekk skute

Regjeringa lovar eit historisk forsvarsløft. I dag slit Forsvaret med å halde på mannskapet som alt er der.

Khamzy Gunaratnam (Ap)

Khamzy Gunaratnam (Ap)

Foto: Vidar Ruud / NTB

HelseSamfunn
PernilleGrøndal

Avfeiar abortkritikk frå KrF

– Det kvinner treng, er rettleiing og oppfølging, ikkje å møte i nemnd, seier Kamzy Gunaratnam (Ap).

Songlerka hekkar på bakken, langt frå skog. Biletet syner godt den vesle fjørtoppen som vert reist opp dersom fuglen opplever fare eller er opphissa.

Songlerka hekkar på bakken, langt frå skog. Biletet syner godt den vesle fjørtoppen som vert reist opp dersom fuglen opplever fare eller er opphissa.

Foto: Sveinung Lindaas

DyrFeature

I dirrande lerkeposisjon

Er det sant at songlerka «jublar høgt i sky»?

Naïd Mubalegh
Songlerka hekkar på bakken, langt frå skog. Biletet syner godt den vesle fjørtoppen som vert reist opp dersom fuglen opplever fare eller er opphissa.

Songlerka hekkar på bakken, langt frå skog. Biletet syner godt den vesle fjørtoppen som vert reist opp dersom fuglen opplever fare eller er opphissa.

Foto: Sveinung Lindaas

DyrFeature

I dirrande lerkeposisjon

Er det sant at songlerka «jublar høgt i sky»?

Naïd Mubalegh
Ti millionar egg kan ikkje ta feil.

Ti millionar egg kan ikkje ta feil.

Foto: Dagfinn Nordbø

MatFeature

Røykt magi

Det er éin ting mange kulturar i store delar av verda har kome fram til som sanning, og det er at det er ein særs god idé å røykje kjøt.

Dagfinn Nordbø
Ti millionar egg kan ikkje ta feil.

Ti millionar egg kan ikkje ta feil.

Foto: Dagfinn Nordbø

MatFeature

Røykt magi

Det er éin ting mange kulturar i store delar av verda har kome fram til som sanning, og det er at det er ein særs god idé å røykje kjøt.

Dagfinn Nordbø
Nye reglar for opptak til universitet og høgskular vil truleg gje plent motsette verknader enn kva forsknings- og høgare utdanningsminister Oddmund Hoel og regjeringa ønskjer i Stortingsmelding 20 (2023-24).

Nye reglar for opptak til universitet og høgskular vil truleg gje plent motsette verknader enn kva forsknings- og høgare utdanningsminister Oddmund Hoel og regjeringa ønskjer i Stortingsmelding 20 (2023-24).

Foto: Ole Berg-Rusten / NTB

KommentarSidene 2-3
Bjørn Kvalsvik Nicolaysen

Skulifisering og standardisering

Nye reglar for studieopptak kan gje sterkt uheldige fylgjer.

Immunitet etter infeksjon, vaksinasjon eller begge gir godt og varig vern mot alvorleg covid-19 og seinfølgjer.

Immunitet etter infeksjon, vaksinasjon eller begge gir godt og varig vern mot alvorleg covid-19 og seinfølgjer.

Foto: David Goldman / AP / NTB

Ordskifte
PrebenAavitsland

Seinfølgjer etter covid-19

Vi skal ta seinfølgjer etter covid-19 alvorleg, men vi må samstundes vurdere forskingsresultata kritisk.

Soloppgang aust for Maine i USA. Det siste året har temperaturane i Atlanterhavet vore langt høgare enn det som tidlegare er målt.

Soloppgang aust for Maine i USA. Det siste året har temperaturane i Atlanterhavet vore langt høgare enn det som tidlegare er målt.

Foto: Robert F. Bukaty / AP / NTB

MiljøSamfunn
Per Anders Todal

Varmebølge utan ende

Noko underleg skjer i havet.

Kjell Westö er aktuell med boka Skumring 1941 (Pax.

Kjell Westö er aktuell med boka Skumring 1941 (Pax.

Foto: Marcia Rosengård

BokMeldingar

Krig og teater

Kjell Westö gjer historiske hendingar rykande aktuelle.

Odd W. Surén
Kjell Westö er aktuell med boka Skumring 1941 (Pax.

Kjell Westö er aktuell med boka Skumring 1941 (Pax.

Foto: Marcia Rosengård

BokMeldingar

Krig og teater

Kjell Westö gjer historiske hendingar rykande aktuelle.

Odd W. Surén
Norske styresmakter veit ikkje kor mange skulebarn som blir tekne ut av skulen og plasserte i utlandet av foreldre og føresette.

Norske styresmakter veit ikkje kor mange skulebarn som blir tekne ut av skulen og plasserte i utlandet av foreldre og føresette.

Foto: Ole Jan Larsen

Samfunn

Barna som blir borte

I mange år har det vore kjent at norske barn og unge mot sin vilje blir tekne med til heimlandet til foreldra. Barnevernet ber om kraftigare lut.

Ole JanLarsen

Foto: Weekendavisen

Ordskifte

Strøksnes’ logiske fullbyrdingar

Morten Strøksnes nemner at Hamas har ansvaret for terroråtaket, men viser ikkje den minste interesse for den historiske og ideologiske bakgrunnen for åtaket.

MartinKrasnik
Thorvald Steen er aktuell med essaysamlinga Min naive sjel. Om å skrive mot den bevisste glemsel (Oktober).

Thorvald Steen er aktuell med essaysamlinga Min naive sjel. Om å skrive mot den bevisste glemsel (Oktober).

Foto: Erlend Aas / NTB

BokMeldingar
Oddmund Hagen

Reflektert og velskrive

Å lese Torvald Steen er mat for hjernen.

President Vladimir Putin på Valdaj-konferansen i oktober 2023.

President Vladimir Putin på Valdaj-konferansen i oktober 2023.

Foto: Grigory Sysoyev / AP / NTB

Ordskifte
Kåre JohanMjør

Kvar gjekk freden tapt?

Er det noko vi som forklarer krigen med russisk imperialisme, overser?

UtanriksSamfunn
Amund Trellevik

Russisk innblanding uroar før EU-valet

Kreml ønskjer å så splid over heile Europa før EU-parlaments­valet i juni med ei blanding av gamle og nye knep.

Biletet Olav Bjaaland tok på Polheim, den fremste minnestaden for Roald Amundsens erobring av Sørpolen.

Biletet Olav Bjaaland tok på Polheim, den fremste minnestaden for Roald Amundsens erobring av Sørpolen.

Foto: Nasjonalbiblioteket

HistorieFeature
Harald Dag Jølle

Når kom Amundsen til Sørpolen?

Denne teksten svarar på eit spørsmål som svært få har stilt, og gir ei innsikt som få får nytte av – før 200-årsjubileet for Roald Amundsens sørpolerobring skal markerast i 2111.

Vi produserer under 50 prosent av kornet vi brukar i dag, og må auke kornproduksjonen for å verte meir sjølvforsynte, meiner regjeringa, her representert ved finansminister Trygve Slagsvold Vedum og landbruks- og matminister Geir Pollestad. Men kornarealet i Noreg er avgrensa.

Vi produserer under 50 prosent av kornet vi brukar i dag, og må auke kornproduksjonen for å verte meir sjølvforsynte, meiner regjeringa, her representert ved finansminister Trygve Slagsvold Vedum og landbruks- og matminister Geir Pollestad. Men kornarealet i Noreg er avgrensa.

Foto: Emilie Holtet / NTB

LandbrukSamfunn
Eva Aalberg Undheim

Matmål utan jording

Noreg skal auke sjølvforsyningsgraden av jordbruksmatvarer frå 40 til 50 prosent, samstundes som klimagassutsleppa skal kuttast og natur skal vernast. Ingen reknestykke syner at det er mogleg, ifølgje landbruksforskarar.

Teikning: May Linn Clement

KunngjeringarKultur
Frank Tønnesen

«Det viser seg at eg har gløymt ut korleis potetkanonen fungerer, og etter eit par mislykka forsøk byrjar eg å tvile på meg sjølv.»

Trening eller posering? Tommy Ingebrigtsen ser i alle fall kul ut.

Trening eller posering? Tommy Ingebrigtsen ser i alle fall kul ut.

Foto: Erlend Aas / NTB

SportFeature
Maren

Forlokkande trening 

29 kvinner i Kremenets-regionen har fått førarkort for traktor dei seinaste vekene.

29 kvinner i Kremenets-regionen har fått førarkort for traktor dei seinaste vekene.

Foto: Efrem Lukatsky / AP / NTB

KrigSamfunn
Andrej Kurkov

Traktorar og forrædarar

I staden for ei fredeleg våronn må Ukraina forsvare seg mot den russiske våroffensiven.

Konsernsjef i DNB Kjerstin Braathen (t.v) og finansdirektør Ida Lerner på veg inn for å presentere resultatet for 4. kvartal i fjor. DNB hadde i fjor det største overskotet nokon gong. Braathen kunne gle seg over ei årsløn på nesten 16 millionar.

Konsernsjef i DNB Kjerstin Braathen (t.v) og finansdirektør Ida Lerner på veg inn for å presentere resultatet for 4. kvartal i fjor. DNB hadde i fjor det største overskotet nokon gong. Braathen kunne gle seg over ei årsløn på nesten 16 millionar.

Foto: Gorm Kallestad / NTB

Samfunn
Per Anders Todal

Ei god tid for banksjefar

Fortenesta til norske bankar slår alle rekordar.
Kva fortel det om bankmarknaden?

Metaforer kan rettferdiggjøre drap på uskyldige, skriver Rune Ottosen. Bildet viser hvordan nødrasjoner med mat fraktes ned til Nord-Gaza fra lufta den 1. april.

Metaforer kan rettferdiggjøre drap på uskyldige, skriver Rune Ottosen. Bildet viser hvordan nødrasjoner med mat fraktes ned til Nord-Gaza fra lufta den 1. april.

Cpl Tim Laurence RAF / Reuters / NTB

Ordskifte
RuneOttosen

Ord kan drepe

Dehumaniserende språk kan få katastrofalt alvorlige konsekvenser.

Vindkrafta slepp å betale slike systemkostnader, likevel hevdar styresmaktene at vindkraft er billegast, skriv Harald Dagfinn Kjelstad.

Vindkrafta slepp å betale slike systemkostnader, likevel hevdar styresmaktene at vindkraft er billegast, skriv Harald Dagfinn Kjelstad.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte
Harald DagfinnKjelstad

Energipolitikk og val av teknologi

Vi må stanse skadeverka på natur, kraftsystem og lokalsamfunn.

Øverst: Det antages, at de tre kvinder forestiller Gyldenløves tre hustruer. Motivet er en allegori over prins Paris af Troja, der skal  T.v.: Marie Grubbe teikna av Kristian Zahrtmann. T.h. biografien om Marie Grubbe av Dan H. Andersen med eit maleri av det ein trur skal vise dei tre hustruene til Gyldenløve. Malaren er ukjend.

Øverst: Det antages, at de tre kvinder forestiller Gyldenløves tre hustruer. Motivet er en allegori over prins Paris af Troja, der skal T.v.: Marie Grubbe teikna av Kristian Zahrtmann. T.h. biografien om Marie Grubbe av Dan H. Andersen med eit maleri av det ein trur skal vise dei tre hustruene til Gyldenløve. Malaren er ukjend.

Meldingar
Jorunn Hareide

Mysteriet Marie Grubbe: Braut ekteskapet og fann seg elskarar langt under sin stand

Mykje å velje i. Og alt har sin pris. Men kva for ein er den riktige?

Mykje å velje i. Og alt har sin pris. Men kva for ein er den riktige?

Foto: Terje Pedersen / NTB

Frå matfatetKunnskap
Siri Helle

«Mjølkeprisen vi betaler i butikken, er ikkje regulert av noko anna enn betalingsviljen vår.»

Vanlege datingappar, Grindr lengst oppe til venstre.

Vanlege datingappar, Grindr lengst oppe til venstre.

Beate Oma Dahle /NTB

Samfunn
PernilleGrøndal

Kjærleik eller overvaking?

Rettssaka mellom staten og sjekkeappen Grindr, rettar søkjelyset mot adtech-bransjen. 

Dyr blir vanlegvis ikkje sjuke av trikinar, men folk kan bli sjuke.

Dyr blir vanlegvis ikkje sjuke av trikinar, men folk kan bli sjuke.

Foto: Holger Krisp via Wikimedia Commons

DyrFeature
Arve Nilsen

Viltkjøt til å bli sjuk av

Trikinar er ei gruppe parasittiske rundormar, som enno er eit stort folkehelseproblem. Ein av grunnane ligg i tradisjonen med å ete rått eller lite varmebehandla viltkjøt.

Foto: AUF

Samfunn
Eva Aalberg Undheim

Går imot ny fråværsgrense

AUF har jobba for å vrake dagens fråværsgrense i den vidaregåande skulen, men vil heller ikkje gå med på forslaget til nye fråværsreglar.

Ein babelfisk er liten og gul og kan omsetja all verdas språk om ein puttar han i øyret til eit menneske. Fisken dukka opp i Douglas Adams’ science fiction-serie Haikerens guide til galaksen.

Ein babelfisk er liten og gul og kan omsetja all verdas språk om ein puttar han i øyret til eit menneske. Fisken dukka opp i Douglas Adams’ science fiction-serie Haikerens guide til galaksen.

Kjelde: Per Thorvaldsen med hjelp av DALL-E 3

TeknologiFeature
Per Thorvaldsen

Tale til tekst

Med kunstig intelligens har verda endeleg fått sin babelfisk.

Ukrainsk soldat sender opp ein mellomdistansedrone av typen Vector for å overvake russiske stillingar ved Bakhmut i Donetsk-regionen.

Ukrainsk soldat sender opp ein mellomdistansedrone av typen Vector for å overvake russiske stillingar ved Bakhmut i Donetsk-regionen.

Foto: Oleksandr Ratushniak / Reuters / NTB

KrigSamfunn
Andrej Kurkov

Krig, gambling og dronar

Dei seinaste månadene har det dukka opp mange annonsar for nettkasino på kanalar som sender nyhende frå fronten. Av og til melder kasinoselskapa kor mykje pengar dei har gjeve til det ukrainske militæret til kjøp av dronar.

Linda Martell i Ebony i 1970.

Linda Martell i Ebony i 1970.

Foto: Chris Settineri

MusikkKultur
Øyvind Pharo

Brøyta veg for Beyoncé

Ettertida har hylla ho som svart føregangskvinne. No medverkar 83-åringen på Beyoncé sitt nye countryalbum.

Legger utdanningssystemet til rette for juks i stor skala? Det er bra at spørsmålet stilles, skriver Kristin Vinje i Nasjonalt organ for kvalitet i utdanningen (NOKUT).

Legger utdanningssystemet til rette for juks i stor skala? Det er bra at spørsmålet stilles, skriver Kristin Vinje i Nasjonalt organ for kvalitet i utdanningen (NOKUT).

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NT

Ordskifte
Ordskifte

Kan vi ha tillit til utdanningskvaliteten?

Alt var ikke bedre før, men mye kan selvsagt fremdeles bli bedre.

 Hjelpebrett for blinde.

Hjelpebrett for blinde.

Frå sjakkverdaKunnskap
Atle Grønn

Studenten

Klokka hadde passert 18, og det var på tide å setja opp fyrste runde, då ein ung mann kom springande inn i lokalet.

I kvartetten Cortex finn vi Ola Høyer, Thomas Johansson, Dag Erik Knedal Andersen og Kristoffer Alberts.

I kvartetten Cortex finn vi Ola Høyer, Thomas Johansson, Dag Erik Knedal Andersen og Kristoffer Alberts.

MusikkMeldingar
Lars Mossefinn

Det improviserte i førarsetet

Scheen jazzorkester og Cortex fungerer godt saman.

Eit norsk flagg vaiar over blomstrar og regnbogeflagg på åstaden etter skyteepisoden i 2022.

Eit norsk flagg vaiar over blomstrar og regnbogeflagg på åstaden etter skyteepisoden i 2022.

Foto: Sergei Grits / AP / NTB

KommentarSidene 2-3
Astrid Sverresdotter Dypvik

Rettane til homofile er blitt kamparena for islamistar, ytre høgre og det liberale samfunnet.

Det er det mange som betaler ein høg pris for.

Historikaren Wendy Lower har freista å identifisere den jødiske mora og dei to  borna på dette fotografiet.

Historikaren Wendy Lower har freista å identifisere den jødiske mora og dei to borna på dette fotografiet.

LitteraturMeldingar
BjarteBruland

Historia om eit fotografi

Den 13. oktober 1941 vart ei jødisk mor med to born drepne i Miropol. Wendy Lower har skrive bok om det.