JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

SjakkKunnskap

Å runda spelet

Sjakken er i ei krise eller ved eit vegskilje.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Verdseliten søkjer nye utfordringar i fischersjakk, her under namnet Freestyle Chess.

Verdseliten søkjer nye utfordringar i fischersjakk, her under namnet Freestyle Chess.

Foto: Lennart Ootes

Verdseliten søkjer nye utfordringar i fischersjakk, her under namnet Freestyle Chess.

Verdseliten søkjer nye utfordringar i fischersjakk, her under namnet Freestyle Chess.

Foto: Lennart Ootes

2444
20240223
2444
20240223

I dataspel er eit teikn på perfeksjon at brukaren har «runda spelet», at ein har nådd det høgste nivået som ligg inne i programmet. Eit spektakulært døme er Willis Gibson, ein 13 år gamal nerd frå Oklahoma, som nyleg kom til slutten av Tetris med scoren «999999». Programmet og skjermen fraus, noko som aldri tidlegare har skjedd med det legendariske og geniale spelet som vart programmert av sovjetiske Aleksej Pazjitnov i 1984.

Det tok nokre tiår å runda Tetris. Sjakk er sjølvsagt eit endå rikare spel med ei 1500 år lang historie. Magnus Carlsen har kor som er ymta frampå om at han sit med ei kjensle av å ha runda sjakken. Med lang tenkjetid er Carlsen nærast uslåeleg (han har verdsrekorden med 125 parti på rad utan tap). Nesten uslåelege er òg dei hardaste motstandarane, til dømes Fabiano Caruana.

Kongstanken til Carlsen er difor at dei beste bør konkurrera med kort tenkjetid. Då kan spelarane ta større sjansar og «spela på tida». Med lang tenkjetid (fire–fem timar per parti) vil Carlsen heller spela fischersjakk, der startoppstillinga bak bøndene vert trekt like før partiet. Med 959 moglege grunnstillingar må Carlsen og Caruana tenkja sjølve frå fyrste trekk. For meg er dette sjakk på sitt venaste: superhjerne mot superhjerne i ukjent terreng.

«For meg er dette sjakk på sitt venaste: superhjerne mot superhjerne i ukjent terreng.»

Men eg ser sjølvsagt at fischersjakk utfordrar kulturhistoria og harmonien i tradisjonell sjakk. For vanlege sjakkhjernar er den klassiske startstillinga vanskeleg nok. Det var likevel ei stor hending i sjakkverda no i februar då ein tysk milliardær inviterte til fischersjakk med lang tenkjetid. Og sjølvsagt vann Carlsen – etter at han slo Caruana i finalen.

Sjakken er i ei krise eller ved eit vegskilje. Den 17. og siste klassiske verdsmeisteren, kinesaren Ding Liren, ser ut til ta frå nederlendaren Max Euwe (verdsmeister i 1935–37) den uoffisielle tittelen som den veikaste meisteren i kongerekkja. Ding vann ikkje eit einaste parti i fischersjakk-turneringa, spela tre remisar og noterte ti (!) tap. Den regjerande verdsmeisteren i fischersjakk frå 2022, Hikaru Nakamura, ville ikkje vera med i Tyskland då han meinte turneringa var eit privat Carlsen-show.

Carlsen køyrer sitt eige laup, så kva skjer vidare med verds­sjakkforbundet Fide og statusen til VM-titlane?

Atle Grønn

Atle Grønn er internasjonal
meister i sjakk.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

I dataspel er eit teikn på perfeksjon at brukaren har «runda spelet», at ein har nådd det høgste nivået som ligg inne i programmet. Eit spektakulært døme er Willis Gibson, ein 13 år gamal nerd frå Oklahoma, som nyleg kom til slutten av Tetris med scoren «999999». Programmet og skjermen fraus, noko som aldri tidlegare har skjedd med det legendariske og geniale spelet som vart programmert av sovjetiske Aleksej Pazjitnov i 1984.

Det tok nokre tiår å runda Tetris. Sjakk er sjølvsagt eit endå rikare spel med ei 1500 år lang historie. Magnus Carlsen har kor som er ymta frampå om at han sit med ei kjensle av å ha runda sjakken. Med lang tenkjetid er Carlsen nærast uslåeleg (han har verdsrekorden med 125 parti på rad utan tap). Nesten uslåelege er òg dei hardaste motstandarane, til dømes Fabiano Caruana.

Kongstanken til Carlsen er difor at dei beste bør konkurrera med kort tenkjetid. Då kan spelarane ta større sjansar og «spela på tida». Med lang tenkjetid (fire–fem timar per parti) vil Carlsen heller spela fischersjakk, der startoppstillinga bak bøndene vert trekt like før partiet. Med 959 moglege grunnstillingar må Carlsen og Caruana tenkja sjølve frå fyrste trekk. For meg er dette sjakk på sitt venaste: superhjerne mot superhjerne i ukjent terreng.

«For meg er dette sjakk på sitt venaste: superhjerne mot superhjerne i ukjent terreng.»

Men eg ser sjølvsagt at fischersjakk utfordrar kulturhistoria og harmonien i tradisjonell sjakk. For vanlege sjakkhjernar er den klassiske startstillinga vanskeleg nok. Det var likevel ei stor hending i sjakkverda no i februar då ein tysk milliardær inviterte til fischersjakk med lang tenkjetid. Og sjølvsagt vann Carlsen – etter at han slo Caruana i finalen.

Sjakken er i ei krise eller ved eit vegskilje. Den 17. og siste klassiske verdsmeisteren, kinesaren Ding Liren, ser ut til ta frå nederlendaren Max Euwe (verdsmeister i 1935–37) den uoffisielle tittelen som den veikaste meisteren i kongerekkja. Ding vann ikkje eit einaste parti i fischersjakk-turneringa, spela tre remisar og noterte ti (!) tap. Den regjerande verdsmeisteren i fischersjakk frå 2022, Hikaru Nakamura, ville ikkje vera med i Tyskland då han meinte turneringa var eit privat Carlsen-show.

Carlsen køyrer sitt eige laup, så kva skjer vidare med verds­sjakkforbundet Fide og statusen til VM-titlane?

Atle Grønn

Atle Grønn er internasjonal
meister i sjakk.

Fleire artiklar

Dei som meinte at Viktor Orbán ville skape bråk i EU i tida med ungarsk formannskap, har fått rett. Her helsar han på Frankrikes president Emmanuel Macron under eit EU-toppmøte i 2023.

Dei som meinte at Viktor Orbán ville skape bråk i EU i tida med ungarsk formannskap, har fått rett. Her helsar han på Frankrikes president Emmanuel Macron under eit EU-toppmøte i 2023.

Foto: Omar Havana / AP

Samfunn

Bråkmakar øvst ved bordet

Den største urokråka internt i EU har overteke formannskapen i EUs ministerråd. Mest påverknad framover kan Viktor Orbán kome til å ha i Europaparlamentet.

Eva Aalberg Undheim
Dei som meinte at Viktor Orbán ville skape bråk i EU i tida med ungarsk formannskap, har fått rett. Her helsar han på Frankrikes president Emmanuel Macron under eit EU-toppmøte i 2023.

Dei som meinte at Viktor Orbán ville skape bråk i EU i tida med ungarsk formannskap, har fått rett. Her helsar han på Frankrikes president Emmanuel Macron under eit EU-toppmøte i 2023.

Foto: Omar Havana / AP

Samfunn

Bråkmakar øvst ved bordet

Den største urokråka internt i EU har overteke formannskapen i EUs ministerråd. Mest påverknad framover kan Viktor Orbán kome til å ha i Europaparlamentet.

Eva Aalberg Undheim

Foto: AP / NTB

MusikkMeldingar
Øyvind Vågnes

Springsteens «før og etter»

Det går an å skrive ei heil bok om Born in the U.S.A., i alle fall om forfattaren heiter Steven Hyden.

I 2018 var det varmerekordar fleire stader i landet.

I 2018 var det varmerekordar fleire stader i landet.

Foto: Erik Johansen / NTB

Ordskifte
ØyvindNordli

«Det er absurd at dei fremste klimaforskarane i Noreg skulle bli samde om å lure resten av folket til å tru noko som ikkje er sant.»

Slik er byen Roma teikna i Nürnberg-krønika.

Slik er byen Roma teikna i Nürnberg-krønika.

Foto: Terje Tøgard / Orfeus

BokMeldingar
Gjert Vestrheim

Ein milepåle i europeisk bokhistorie

Hartmann Schedels verdshistorie, som vart trykt i Nürnberg i 1493, er mor til alle salongbordbøker.

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Foto: Seacia Pavao / Focus Features LLC

FilmMeldingar

Armert film

JEREVAN: Filmfestivalen i den armenske hovudstaden Jerevan er like kontrastfull som byen.

Håkon Tveit
Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Paul Giamatti i rolla som Paul Hunham og Dominic Sessa som Angus Tully i den nyaste filmen til Alexander Payne.

Foto: Seacia Pavao / Focus Features LLC

FilmMeldingar

Armert film

JEREVAN: Filmfestivalen i den armenske hovudstaden Jerevan er like kontrastfull som byen.

Håkon Tveit

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis