JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

SjakkKunnskap

Ukrainske geni

Lina Kostenko, fødd i 1930, er utan tvil den fremste poeten i Ukraina.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Lina Kostenko (94) bur framleis i Kyiv. Foto frå 2006.

Lina Kostenko (94) bur framleis i Kyiv. Foto frå 2006.

Foto via Wikimedia Commons

Lina Kostenko (94) bur framleis i Kyiv. Foto frå 2006.

Lina Kostenko (94) bur framleis i Kyiv. Foto frå 2006.

Foto via Wikimedia Commons

2472
20240607
2472
20240607

Er det noko linakostenkosk over Vasyl Ivantsjuk? Eg skvatt til over dette abrakadabra-adjektivet, kva er dette for noko tull? Ho vart fødd 18. mars, han 19. mars, fekk eg vita vidare. Dette utrulege astrologiske faktum imponerte meg ikkje. Men forfattaren gav seg ikkje, og til slutt vart eg overtydd. To ukrainske geni, dei største i vår tid.

Lina Kostenko, fødd i 1930, er utan tvil den fremste poeten i Ukraina. Då eg byrja læra meg ukrainsk, skjøna eg snøgt kor viktig ho er for alle ukrainarar. Poesi er vanskeleg for utlendingar, men det hjelper at dikta ofte er stutte.

Om eg skal lesa ei heil bok på ukrainsk, må det nesten vera ei sjakkbok. Eg les no «Dei to verdene til Vasyl Ivantsjuk» av Miron Kozak (2019). Dei fleste vil vera samde i at dei tre store nolevande sjakkgenia er Carlsen, Kasparov og Ivantsjuk. Kozak freistar skjøna kva som gjer særlingen frå Lviv så genial. Argumenta vert jamt krydra med sitat frå poeten, som ein trygt kan kalla genial.

Men er det noko poeng å trekkja inn Kostenko i ei sjakkbok? Skal eg analysera Carlsen gjennom Olav H. Hauge? Eller Rolf Jacobsen? Eg tykte fyrst parallellen var litt parodisk, før brikkene fall på plass. Det viser seg at Kostenko ofte skriv om sjakk. For ei openberring det var å sjå sjakkpoesien hennar!

Alt i 1961 kom eit versedrama om to munkar som spelar sjakk i smug. Her er sjakken ikkje berre med sånn en passant, alt krinsar rundt sjakken. Så har ho diktet «Steinitz-gambiten», som handlar om den paradoksale lagnaden til den fyrste verdsmeisteren Wilhelm Steinitz.

Kostenko skriv om Steinitz, posisjonsspelets far, i heilt presise ordelag. Korleis kunne den seriøse modernisten finna opp ei romantisk sjakkopning, ein gambit? Det kunne ikkje enda godt: Han tapte partiet og døydde som psykiatrisk pasient (sann historie).

Etter det russiske åtaket på Georgia i 2008 publiserte Kostenko eit sterkt dikt der Georgia er eit sjakkbrett. Tårn, fotsoldatar, hestar vert ofra for kongen. Men heltinna er ei jente som minner om prinsesse Tina, mytologisert i eit georgisk helteepos frå 1100-talet. Kven er eigenleg denne jenta, dronninga på sjakkbrettet til Kostenko anno 2008? I ei bok frå 2016 seier poeten at ho ser Georgia gjennom den sterke tradisjonen for kvinnesjakk i landet. Heltinna har fysiske karaktertrekk frå namngjevne georgiske sjakkstormeistrar.

Atle Grønn

Atle Grønn er internasjonalmeister i sjakk.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Er det noko linakostenkosk over Vasyl Ivantsjuk? Eg skvatt til over dette abrakadabra-adjektivet, kva er dette for noko tull? Ho vart fødd 18. mars, han 19. mars, fekk eg vita vidare. Dette utrulege astrologiske faktum imponerte meg ikkje. Men forfattaren gav seg ikkje, og til slutt vart eg overtydd. To ukrainske geni, dei største i vår tid.

Lina Kostenko, fødd i 1930, er utan tvil den fremste poeten i Ukraina. Då eg byrja læra meg ukrainsk, skjøna eg snøgt kor viktig ho er for alle ukrainarar. Poesi er vanskeleg for utlendingar, men det hjelper at dikta ofte er stutte.

Om eg skal lesa ei heil bok på ukrainsk, må det nesten vera ei sjakkbok. Eg les no «Dei to verdene til Vasyl Ivantsjuk» av Miron Kozak (2019). Dei fleste vil vera samde i at dei tre store nolevande sjakkgenia er Carlsen, Kasparov og Ivantsjuk. Kozak freistar skjøna kva som gjer særlingen frå Lviv så genial. Argumenta vert jamt krydra med sitat frå poeten, som ein trygt kan kalla genial.

Men er det noko poeng å trekkja inn Kostenko i ei sjakkbok? Skal eg analysera Carlsen gjennom Olav H. Hauge? Eller Rolf Jacobsen? Eg tykte fyrst parallellen var litt parodisk, før brikkene fall på plass. Det viser seg at Kostenko ofte skriv om sjakk. For ei openberring det var å sjå sjakkpoesien hennar!

Alt i 1961 kom eit versedrama om to munkar som spelar sjakk i smug. Her er sjakken ikkje berre med sånn en passant, alt krinsar rundt sjakken. Så har ho diktet «Steinitz-gambiten», som handlar om den paradoksale lagnaden til den fyrste verdsmeisteren Wilhelm Steinitz.

Kostenko skriv om Steinitz, posisjonsspelets far, i heilt presise ordelag. Korleis kunne den seriøse modernisten finna opp ei romantisk sjakkopning, ein gambit? Det kunne ikkje enda godt: Han tapte partiet og døydde som psykiatrisk pasient (sann historie).

Etter det russiske åtaket på Georgia i 2008 publiserte Kostenko eit sterkt dikt der Georgia er eit sjakkbrett. Tårn, fotsoldatar, hestar vert ofra for kongen. Men heltinna er ei jente som minner om prinsesse Tina, mytologisert i eit georgisk helteepos frå 1100-talet. Kven er eigenleg denne jenta, dronninga på sjakkbrettet til Kostenko anno 2008? I ei bok frå 2016 seier poeten at ho ser Georgia gjennom den sterke tradisjonen for kvinnesjakk i landet. Heltinna har fysiske karaktertrekk frå namngjevne georgiske sjakkstormeistrar.

Atle Grønn

Atle Grønn er internasjonalmeister i sjakk.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Foto via Wikimedia Commons

KunnskapFeature
Arve Nilsen

Skjelpadder

Etter at menneska klatra ned frå trea og oppover på næringskjeda, har nok mange skjelpadder blitt fanga og hamna i gryta.

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Samfunn
Per Anders Todal

Politiske signalfeil

Det er mange grunnar til at toget ikkje går når det skal i Noreg. Her er nokre av dei.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Foto: Gorm Kallestad / NTB

Samfunn
Sofie May Rånes

Det veikaste leddet i legemiddelkjeda

Europeiske land bør samarbeide for å sikre forsyninga av legemiddel, seier professor Marianne Jahre.

KommentarSamfunn

Sjølvmord av frykt for dauden

Macron-strategien for nyval fremjar det han vil unngå.

Bjørn Kvalsvik Nicolaysen
KommentarSamfunn

Sjølvmord av frykt for dauden

Macron-strategien for nyval fremjar det han vil unngå.

Bjørn Kvalsvik Nicolaysen

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis