JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

MusikkMeldingar

Ny tid

Ino-kantaten syner oldingen Telemann på sitt mest progressive.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Den tyske sopranen Christina Landshamer.

Den tyske sopranen Christina Landshamer.

Foto: Marco Borggreve

Den tyske sopranen Christina Landshamer.

Den tyske sopranen Christina Landshamer.

Foto: Marco Borggreve

2742
20240510
2742
20240510

CD

Georg Philipp Telemann:

Ino & Late Works

Christina Landshamer, sopran; Akademie für Alte Musik Berlin; fiolin og leiing: Bernhard Forck.
Pentatone 2024

Georg Philipp Telemann (1681–1767) må vera ein av historias mest fleksible tonekunstnarar. Når det gjeld den stilistiske utviklinga hans, er kontrasten til den mest jamaldrande kollegaen J.S. Bach slåande. Medan Bach mot slutten av livet på mest esoterisk vis vigde seg til arkaisk-kontrapunktiske former, synte Telemann seg til siste stund open for nye musikalske og litterære impulsar. Eit av dei mest innovative meisterverka hans blei til så seint som i 1766, året før han døydde 86 år gamal: Den verdslege kantaten Ino, med libretto av den 44 år yngre poeten Karl Wilhelm Ramler.

Tonespråket er ikkje lenger barokt, men nesten wienerklassisk, for det har den harmonisk lette og drivande melodiøse dramatikken me kjenner frå dei tidlege verka til J. Haydn og W.A. Mozart. Mest nyskapande er den virtuose sluttarien «Tönt in meinem Lobgesang» (Bli med i lovsongen min, spor 18). Er det berre eg som her får assosiasjonar til Nattas dronning-arien «Der Hölle Rache» frå Mozarts Tryllefløyta?

Desperate Ino

Akademie für Alte Musik Berlin gjev oss no ei suveren innspeling av denne solokantaten, der den tyske operasopranen Christina Landshamer er solist. Samspelet mellom songar og orkester er lytelaust, og den aggressive nervøsiteten Landshamer uttrykkjer i dei orkesterakkompagnerte resitativa, kunne ikkje vore betre.

Ramlers libretto er ikkje dramatisk i tydinga at her er så mykje handling. Teksten er ein monolog som framstiller Inos desperasjon idet ho er i ferd med å kasta seg frå ei klippe. I gresk mytologi er ho gift med kong Athamas og fostermor til den unge guden Dionysos, sonen til Zevs og Inos syster Semele. Kongen blir galen på kona si. Han jagar Ino, som hoppar i havet med den vesle sonen Melikertes på armen.

Dei mange motstridande kjenslene hennar gav Telemann høve til å skapa eit uvanleg uttrykksfullt partitur, der instrumenteringa – med oppkava valthorn og såre, klagande tverrfløyter – er rik på avvekslingar.

Instrumentalverk

Avvekslingsrik instrumentering med staselege hornparti har også dei reint instrumentale stykka på plata. Ouverturen i D-dur blei til i same året som Ino-kantaten. Sjølv om forma her er gamaldags – det er tale om ein orkestersuite i fransk stil, med ein ouverture fylgd av seks dansesatsar – er det harmoniske og melodiske overraskande moderne. Særleg vakker er den hymneaktige «Plainte» (spor 2), som kling som ein klagande arie frå G.F. Händels oratorium.

Sjur Haga Bringeland

Sjur Haga Bringeland er musikar, musikkvitar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

CD

Georg Philipp Telemann:

Ino & Late Works

Christina Landshamer, sopran; Akademie für Alte Musik Berlin; fiolin og leiing: Bernhard Forck.
Pentatone 2024

Georg Philipp Telemann (1681–1767) må vera ein av historias mest fleksible tonekunstnarar. Når det gjeld den stilistiske utviklinga hans, er kontrasten til den mest jamaldrande kollegaen J.S. Bach slåande. Medan Bach mot slutten av livet på mest esoterisk vis vigde seg til arkaisk-kontrapunktiske former, synte Telemann seg til siste stund open for nye musikalske og litterære impulsar. Eit av dei mest innovative meisterverka hans blei til så seint som i 1766, året før han døydde 86 år gamal: Den verdslege kantaten Ino, med libretto av den 44 år yngre poeten Karl Wilhelm Ramler.

Tonespråket er ikkje lenger barokt, men nesten wienerklassisk, for det har den harmonisk lette og drivande melodiøse dramatikken me kjenner frå dei tidlege verka til J. Haydn og W.A. Mozart. Mest nyskapande er den virtuose sluttarien «Tönt in meinem Lobgesang» (Bli med i lovsongen min, spor 18). Er det berre eg som her får assosiasjonar til Nattas dronning-arien «Der Hölle Rache» frå Mozarts Tryllefløyta?

Desperate Ino

Akademie für Alte Musik Berlin gjev oss no ei suveren innspeling av denne solokantaten, der den tyske operasopranen Christina Landshamer er solist. Samspelet mellom songar og orkester er lytelaust, og den aggressive nervøsiteten Landshamer uttrykkjer i dei orkesterakkompagnerte resitativa, kunne ikkje vore betre.

Ramlers libretto er ikkje dramatisk i tydinga at her er så mykje handling. Teksten er ein monolog som framstiller Inos desperasjon idet ho er i ferd med å kasta seg frå ei klippe. I gresk mytologi er ho gift med kong Athamas og fostermor til den unge guden Dionysos, sonen til Zevs og Inos syster Semele. Kongen blir galen på kona si. Han jagar Ino, som hoppar i havet med den vesle sonen Melikertes på armen.

Dei mange motstridande kjenslene hennar gav Telemann høve til å skapa eit uvanleg uttrykksfullt partitur, der instrumenteringa – med oppkava valthorn og såre, klagande tverrfløyter – er rik på avvekslingar.

Instrumentalverk

Avvekslingsrik instrumentering med staselege hornparti har også dei reint instrumentale stykka på plata. Ouverturen i D-dur blei til i same året som Ino-kantaten. Sjølv om forma her er gamaldags – det er tale om ein orkestersuite i fransk stil, med ein ouverture fylgd av seks dansesatsar – er det harmoniske og melodiske overraskande moderne. Særleg vakker er den hymneaktige «Plainte» (spor 2), som kling som ein klagande arie frå G.F. Händels oratorium.

Sjur Haga Bringeland

Sjur Haga Bringeland er musikar, musikkvitar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB

DyrFeature

Influensa-alarm

I mars i år blei det slått full smittealarm i USA. Fugleinfluensa er no funne i meir enn 40 mjølkekubesetningar frå ti ulike delstatar.

Arve Nilsen
Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB

DyrFeature

Influensa-alarm

I mars i år blei det slått full smittealarm i USA. Fugleinfluensa er no funne i meir enn 40 mjølkekubesetningar frå ti ulike delstatar.

Arve Nilsen

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte
Gunhild AlvikNyborg

FHI svikter sitt samfunnsoppdrag

«Det er svært viktig at FHI er tydelig overfor publikum på at de ikke jobber med årsaken til long covid.»

Teikning: May Linn Clement

Ordskifte
Halvor Tjønn

Å forveksla aggressor med forsvarar

«Etter at Putin kom til makta hausten 1999, har Russland ført ei heil rad med krigar.»

Den nyfødde kalven.

Den nyfødde kalven.

Foto: Hilde Lussand Selheim

Samfunn
Svein Gjerdåker

Ei ny Ameline er fødd

Vårsøg – også kalla Tripso sidan ho var så skvetten som ung, spissa øyro for ingenting og trippa med beina inn og ut av fjøset – fekk ein ny kalv natt til 13. mai.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

KunstMeldingar

Tungvektar med oppsikts­vekkande manglar

Kunstsilo trona mot blå himmel i Kristiansand på opningsdagen, laurdag 11. mai 2024. Vegen frå idé til ferdig museum har vore lang og prega av konfliktar. Det står att å sjå kva Kunstsilo kan bety for fastbuande og tilreisande. Tangen-samlinga er kanskje verdas største samling av nordisk kunst frå 1900-talet, men er ho representativ for perioden, og er det så nøye?

Mona Louise Dysvik Mørk
I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

KunstMeldingar

Tungvektar med oppsikts­vekkande manglar

Kunstsilo trona mot blå himmel i Kristiansand på opningsdagen, laurdag 11. mai 2024. Vegen frå idé til ferdig museum har vore lang og prega av konfliktar. Det står att å sjå kva Kunstsilo kan bety for fastbuande og tilreisande. Tangen-samlinga er kanskje verdas største samling av nordisk kunst frå 1900-talet, men er ho representativ for perioden, og er det så nøye?

Mona Louise Dysvik Mørk

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis