JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Ordskifte

Einsidig om seinfølger

Risikoen for seinfølger etter covid-19 har falle dramatisk, og det er ikkje grunn til å tru at han aukar med gjentatte infeksjonar

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Barnelege og stipendiat Joel Selvakumar er kritisk til fleire artiklar Dag og Tid har publisert om seinfølger av covid-19.

Barnelege og stipendiat Joel Selvakumar er kritisk til fleire artiklar Dag og Tid har publisert om seinfølger av covid-19.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Barnelege og stipendiat Joel Selvakumar er kritisk til fleire artiklar Dag og Tid har publisert om seinfølger av covid-19.

Barnelege og stipendiat Joel Selvakumar er kritisk til fleire artiklar Dag og Tid har publisert om seinfølger av covid-19.

Foto: Terje Pedersen / NTB

4101
20240412

Les også

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte

FHI svikter sitt samfunnsoppdrag

Les også

Overlege Preben Aavitsland i Folkehelseinstituttet.

Overlege Preben Aavitsland i Folkehelseinstituttet.

Foto: Tor Erik Schrøder / NTB

Ordskifte

Endå meir om seinfølgjer

Les også

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte

Tendensiøs statistikk om senfølger

Les også

Det oppstår misvisande biletet av at covid-19 forårsakar Alzheimer, meiner Preben Aavitsland ve FHI.

Det oppstår misvisande biletet av at covid-19 forårsakar Alzheimer, meiner Preben Aavitsland ve FHI.

Foto: Erik Johansen / NTB

Ordskifte

Meir om seinfølgjer

Les også

Selv med økende immunitet i befolkningen, viser tilgjengelige, men altfor sparsomme data at sars-cov-2-viruset fortsetter å belaste vårt samfunn, skriver Gunhild Alvik Nyborg.

Selv med økende immunitet i befolkningen, viser tilgjengelige, men altfor sparsomme data at sars-cov-2-viruset fortsetter å belaste vårt samfunn, skriver Gunhild Alvik Nyborg.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

Ordskifte

Svar til Preben Aavitsland

Les også

Immunitet etter infeksjon, vaksinasjon eller begge gir godt og varig vern mot alvorleg covid-19 og seinfølgjer.

Immunitet etter infeksjon, vaksinasjon eller begge gir godt og varig vern mot alvorleg covid-19 og seinfølgjer.

Foto: David Goldman / AP / NTB

Ordskifte

Seinfølgjer etter covid-19

Les også

I 2021 fekk storparten av befolkninga covid-19-vaksine. Her set sjukepleiar Åshild Skårland vaksinen i armen til Hilde Arnesen på eit vaksinesenter i  i Oslo. I dag får berre folk i risiko­gruppene tilbod om vaksine. Helsearbeidarar har ikkje noko generelt påbod om munnbind ved pasientkontakt, og dei får ikkje tilbod om vaksine.

I 2021 fekk storparten av befolkninga covid-19-vaksine. Her set sjukepleiar Åshild Skårland vaksinen i armen til Hilde Arnesen på eit vaksinesenter i i Oslo. I dag får berre folk i risiko­gruppene tilbod om vaksine. Helsearbeidarar har ikkje noko generelt påbod om munnbind ved pasientkontakt, og dei får ikkje tilbod om vaksine.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

HelseSamfunn

For ein mildare pandemi

Les også

Foto: UiB

HelseSamfunn

Trur fleire vaksinar vil løne seg

Les også

Dagens norske politikk impliserer en befolkning med stadig dårligere helse og kognitiv yteevne, uten å ta i bruk den fulle beskyttende effekt vi kan få fra vaksinene, skriv Gunhild Alvik Nyborg i debattinnlegget.

Dagens norske politikk impliserer en befolkning med stadig dårligere helse og kognitiv yteevne, uten å ta i bruk den fulle beskyttende effekt vi kan få fra vaksinene, skriv Gunhild Alvik Nyborg i debattinnlegget.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte

Store og økende belastninger

Les også

Illustrasjon: Shutterstock / NTB

HelseSamfunn

På hjartet laus

4101
20240412

Les også

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte

FHI svikter sitt samfunnsoppdrag

Les også

Overlege Preben Aavitsland i Folkehelseinstituttet.

Overlege Preben Aavitsland i Folkehelseinstituttet.

Foto: Tor Erik Schrøder / NTB

Ordskifte

Endå meir om seinfølgjer

Les også

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte

Tendensiøs statistikk om senfølger

Les også

Det oppstår misvisande biletet av at covid-19 forårsakar Alzheimer, meiner Preben Aavitsland ve FHI.

Det oppstår misvisande biletet av at covid-19 forårsakar Alzheimer, meiner Preben Aavitsland ve FHI.

Foto: Erik Johansen / NTB

Ordskifte

Meir om seinfølgjer

Les også

Selv med økende immunitet i befolkningen, viser tilgjengelige, men altfor sparsomme data at sars-cov-2-viruset fortsetter å belaste vårt samfunn, skriver Gunhild Alvik Nyborg.

Selv med økende immunitet i befolkningen, viser tilgjengelige, men altfor sparsomme data at sars-cov-2-viruset fortsetter å belaste vårt samfunn, skriver Gunhild Alvik Nyborg.

Foto: Stian Lysberg Solum / NTB

Ordskifte

Svar til Preben Aavitsland

Les også

Immunitet etter infeksjon, vaksinasjon eller begge gir godt og varig vern mot alvorleg covid-19 og seinfølgjer.

Immunitet etter infeksjon, vaksinasjon eller begge gir godt og varig vern mot alvorleg covid-19 og seinfølgjer.

Foto: David Goldman / AP / NTB

Ordskifte

Seinfølgjer etter covid-19

Les også

I 2021 fekk storparten av befolkninga covid-19-vaksine. Her set sjukepleiar Åshild Skårland vaksinen i armen til Hilde Arnesen på eit vaksinesenter i  i Oslo. I dag får berre folk i risiko­gruppene tilbod om vaksine. Helsearbeidarar har ikkje noko generelt påbod om munnbind ved pasientkontakt, og dei får ikkje tilbod om vaksine.

I 2021 fekk storparten av befolkninga covid-19-vaksine. Her set sjukepleiar Åshild Skårland vaksinen i armen til Hilde Arnesen på eit vaksinesenter i i Oslo. I dag får berre folk i risiko­gruppene tilbod om vaksine. Helsearbeidarar har ikkje noko generelt påbod om munnbind ved pasientkontakt, og dei får ikkje tilbod om vaksine.

Foto: Håkon Mosvold Larsen / NTB

HelseSamfunn

For ein mildare pandemi

Les også

Foto: UiB

HelseSamfunn

Trur fleire vaksinar vil løne seg

Les også

Dagens norske politikk impliserer en befolkning med stadig dårligere helse og kognitiv yteevne, uten å ta i bruk den fulle beskyttende effekt vi kan få fra vaksinene, skriv Gunhild Alvik Nyborg i debattinnlegget.

Dagens norske politikk impliserer en befolkning med stadig dårligere helse og kognitiv yteevne, uten å ta i bruk den fulle beskyttende effekt vi kan få fra vaksinene, skriv Gunhild Alvik Nyborg i debattinnlegget.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte

Store og økende belastninger

Les også

Illustrasjon: Shutterstock / NTB

HelseSamfunn

På hjartet laus

Ønskjer du å delta i debatten? Då kan du sende innlegget ditt til ordskifte@dagogtid.no

Covid-19

Dag og Tid har den siste tida publisert fleire saker om seinfølger etter korona, der ein får inntrykk av at FHI står aleine på sidelinja og er «skeptiske» til effektive tiltak, mens risikoen for seinfølger etter korona aukar. Er det verkeleg slik?

I 2020 var korona eit heilt nytt virus for kroppen, og både viruset og den heftige responsen frå immunforsvaret gav alvorleg sjukdom. Etter kvart som befolkninga har fått auka immunitet, gjennom vaksinering og eksponering for viruset, har risikoen for alvorleg sjukdom blitt mindre og mindre. Av same grunn har risikoen for seinfølger minka dramatisk: Til dømes fann den store REACT-studien at andelen som fekk lang-covid, fall med 90 prosent frå 2020 til 2022.

I Dag og Tid blir ein studie av eldre, sjuke veteranar trekt fram som eit døme på at risikoen for seinfølger som blodpropp er auka fleire år etter korona. Studien samanliknar ei gruppe som fekk korona, med ei som fekk influensa. Men les ein studien, ser ein at kurvene for korona og influensa skil lag ved starten og held seg parallelle. Kva tyder dette? At korona var verre enn influensa heilt akutt, men at det ikkje var auka risiko for tilleggssjukdom i tida etter.

I fleire saker les me at risikoen for seinfølger aukar for kvar infeksjon. Ein viser til ein rapport frå Canada: Han ser ut til å visa at risikoen er 15 prosent etter ein infeksjon, og aukar til 38 prosent (!) etter tre infeksjonar. Men rapporten har metodiske svakheiter, og forfattarane åtvarar om at ein difor ikkje kan konkludera noko om årsak og verknad. Britiske CIS, rekna som ei av dei beste undersøkingane om covid-19, fann tvert om at dei som fekk infeksjon for andre gong, hadde 30 prosent mindre sjanse for å rapportera seinfølger enn dei som fekk infeksjon for første gong.

For å beskytta mot seinfølger – kvifor ikkje gi betre tilgang til virus-hemmaren Paxlovid? foreslår Dag og Tid. Produsenten Pfizer publiserte i 2022 ein studie om legemiddelet med brask og bram: Paxlovid beskytta mot alvorleg covid-19 hos sårbare, uvaksinerte menneske! Men dei køyrde parallelt ein annan studie, som spurde: Kan Paxlovid òg beskytta mot alvorleg sjukdom hos dei vaksinerte? Her blei det stilt frå Pfizer.

Tala frå denne andre studien blei lagt særs stille ut på ei nettside etter eit halvt års trenering: Produsenten fann ingen sikker effekt hos vaksinerte menneske. Fleire forskar i dag på om medisinen likevel kan ha ein effekt mot seinfølger. Fram til det kjem overtydande resultat, er problemet med Paxlovid ikkje at den er dyr eller lite tilgjengeleg, men at den ikkje funkar.

Dag og Tid skriv at fleire studiar viser at enkle, portable maskinar kan reinsa lufta i til dømes eit klasserom for viruspartiklar. Men problemet er at det ikkje hjelper å reinsa lufta i rommet når den smittsame kameraten din harkar opp ei virussky to centimeter frå ansiktet ditt. Studiar som testar effekt av luftreinsarar på faktisk sjukdom, ikkje berre konsentrasjon av virus, har difor nedslåande resultat.

Frå Australia har me òg eit eksempel til åtvaring: I eit prestisjeprosjekt for to år sidan brukte delstaten Victoria nesten 1 milliard kroner på å innføra reinsarar i alle klasserom. Dei hadde ingen dokumentert effekt på smittetala. Før me innfører luftreinsarar, trengst studiar som viser korleis dei kan fungera i praksis.

Ein liten andel opplever redusert funksjon etter covid-19, og det finst menneske som framleis har symptom etter den første koronaen i 2020. Men risikoen for seinfølger har falle dramatisk, og det er ikkje grunn til å tru at han aukar med gjentatte infeksjonar. Om ein skal innføra tiltak, må dei vera kostnadseffektive og fungera mot faktisk sjukdom, og ikkje berre på konsentrasjon av partiklar i lufta eller virus i eit laboratorieglas. Viss ikkje risikerer me å gjera som i Australia, og bokstavleg talt blåsa pengane ut vindauget.

Joel Selvakumar er barnelege og stipendiat ved Ahus / Universitetet i Oslo.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Ønskjer du å delta i debatten? Då kan du sende innlegget ditt til ordskifte@dagogtid.no

Covid-19

Dag og Tid har den siste tida publisert fleire saker om seinfølger etter korona, der ein får inntrykk av at FHI står aleine på sidelinja og er «skeptiske» til effektive tiltak, mens risikoen for seinfølger etter korona aukar. Er det verkeleg slik?

I 2020 var korona eit heilt nytt virus for kroppen, og både viruset og den heftige responsen frå immunforsvaret gav alvorleg sjukdom. Etter kvart som befolkninga har fått auka immunitet, gjennom vaksinering og eksponering for viruset, har risikoen for alvorleg sjukdom blitt mindre og mindre. Av same grunn har risikoen for seinfølger minka dramatisk: Til dømes fann den store REACT-studien at andelen som fekk lang-covid, fall med 90 prosent frå 2020 til 2022.

I Dag og Tid blir ein studie av eldre, sjuke veteranar trekt fram som eit døme på at risikoen for seinfølger som blodpropp er auka fleire år etter korona. Studien samanliknar ei gruppe som fekk korona, med ei som fekk influensa. Men les ein studien, ser ein at kurvene for korona og influensa skil lag ved starten og held seg parallelle. Kva tyder dette? At korona var verre enn influensa heilt akutt, men at det ikkje var auka risiko for tilleggssjukdom i tida etter.

I fleire saker les me at risikoen for seinfølger aukar for kvar infeksjon. Ein viser til ein rapport frå Canada: Han ser ut til å visa at risikoen er 15 prosent etter ein infeksjon, og aukar til 38 prosent (!) etter tre infeksjonar. Men rapporten har metodiske svakheiter, og forfattarane åtvarar om at ein difor ikkje kan konkludera noko om årsak og verknad. Britiske CIS, rekna som ei av dei beste undersøkingane om covid-19, fann tvert om at dei som fekk infeksjon for andre gong, hadde 30 prosent mindre sjanse for å rapportera seinfølger enn dei som fekk infeksjon for første gong.

For å beskytta mot seinfølger – kvifor ikkje gi betre tilgang til virus-hemmaren Paxlovid? foreslår Dag og Tid. Produsenten Pfizer publiserte i 2022 ein studie om legemiddelet med brask og bram: Paxlovid beskytta mot alvorleg covid-19 hos sårbare, uvaksinerte menneske! Men dei køyrde parallelt ein annan studie, som spurde: Kan Paxlovid òg beskytta mot alvorleg sjukdom hos dei vaksinerte? Her blei det stilt frå Pfizer.

Tala frå denne andre studien blei lagt særs stille ut på ei nettside etter eit halvt års trenering: Produsenten fann ingen sikker effekt hos vaksinerte menneske. Fleire forskar i dag på om medisinen likevel kan ha ein effekt mot seinfølger. Fram til det kjem overtydande resultat, er problemet med Paxlovid ikkje at den er dyr eller lite tilgjengeleg, men at den ikkje funkar.

Dag og Tid skriv at fleire studiar viser at enkle, portable maskinar kan reinsa lufta i til dømes eit klasserom for viruspartiklar. Men problemet er at det ikkje hjelper å reinsa lufta i rommet når den smittsame kameraten din harkar opp ei virussky to centimeter frå ansiktet ditt. Studiar som testar effekt av luftreinsarar på faktisk sjukdom, ikkje berre konsentrasjon av virus, har difor nedslåande resultat.

Frå Australia har me òg eit eksempel til åtvaring: I eit prestisjeprosjekt for to år sidan brukte delstaten Victoria nesten 1 milliard kroner på å innføra reinsarar i alle klasserom. Dei hadde ingen dokumentert effekt på smittetala. Før me innfører luftreinsarar, trengst studiar som viser korleis dei kan fungera i praksis.

Ein liten andel opplever redusert funksjon etter covid-19, og det finst menneske som framleis har symptom etter den første koronaen i 2020. Men risikoen for seinfølger har falle dramatisk, og det er ikkje grunn til å tru at han aukar med gjentatte infeksjonar. Om ein skal innføra tiltak, må dei vera kostnadseffektive og fungera mot faktisk sjukdom, og ikkje berre på konsentrasjon av partiklar i lufta eller virus i eit laboratorieglas. Viss ikkje risikerer me å gjera som i Australia, og bokstavleg talt blåsa pengane ut vindauget.

Joel Selvakumar er barnelege og stipendiat ved Ahus / Universitetet i Oslo.

Fleire artiklar

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB

DyrFeature

Influensa-alarm

I mars i år blei det slått full smittealarm i USA. Fugleinfluensa er no funne i meir enn 40 mjølkekubesetningar frå ti ulike delstatar.

Arve Nilsen
Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB

DyrFeature

Influensa-alarm

I mars i år blei det slått full smittealarm i USA. Fugleinfluensa er no funne i meir enn 40 mjølkekubesetningar frå ti ulike delstatar.

Arve Nilsen

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte
Gunhild AlvikNyborg

FHI svikter sitt samfunnsoppdrag

«Det er svært viktig at FHI er tydelig overfor publikum på at de ikke jobber med årsaken til long covid.»

Teikning: May Linn Clement

Ordskifte
Halvor Tjønn

Å forveksla aggressor med forsvarar

«Etter at Putin kom til makta hausten 1999, har Russland ført ei heil rad med krigar.»

Den nyfødde kalven.

Den nyfødde kalven.

Foto: Hilde Lussand Selheim

Samfunn
Svein Gjerdåker

Ei ny Ameline er fødd

Vårsøg – også kalla Tripso sidan ho var så skvetten som ung, spissa øyro for ingenting og trippa med beina inn og ut av fjøset – fekk ein ny kalv natt til 13. mai.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

KunstMeldingar

Tungvektar med oppsikts­vekkande manglar

Kunstsilo trona mot blå himmel i Kristiansand på opningsdagen, laurdag 11. mai 2024. Vegen frå idé til ferdig museum har vore lang og prega av konfliktar. Det står att å sjå kva Kunstsilo kan bety for fastbuande og tilreisande. Tangen-samlinga er kanskje verdas største samling av nordisk kunst frå 1900-talet, men er ho representativ for perioden, og er det så nøye?

Mona Louise Dysvik Mørk
I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

KunstMeldingar

Tungvektar med oppsikts­vekkande manglar

Kunstsilo trona mot blå himmel i Kristiansand på opningsdagen, laurdag 11. mai 2024. Vegen frå idé til ferdig museum har vore lang og prega av konfliktar. Det står att å sjå kva Kunstsilo kan bety for fastbuande og tilreisande. Tangen-samlinga er kanskje verdas største samling av nordisk kunst frå 1900-talet, men er ho representativ for perioden, og er det så nøye?

Mona Louise Dysvik Mørk

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis