JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

Ordskifte

«Kva vi legg i omgrepa, er viktig for vår forståing av både fortida og samtida.»

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Nazismen, kommunismen og fascismen var diktatoriske rørsler som delte forrykte mål og ekstreme verkemiddel for å nå dei.

Nazismen, kommunismen og fascismen var diktatoriske rørsler som delte forrykte mål og ekstreme verkemiddel for å nå dei.

Nazismen, kommunismen og fascismen var diktatoriske rørsler som delte forrykte mål og ekstreme verkemiddel for å nå dei.

Nazismen, kommunismen og fascismen var diktatoriske rørsler som delte forrykte mål og ekstreme verkemiddel for å nå dei.

2389
20240531
2389
20240531

Ønskjer du å delta i debatten? Då kan du sende innlegget ditt til ordskifte@dagogtid.no

Kommunismar

Professor Bernt Hagtvet bør lesa seg meir opp på historia til dei kommunistiske ideologiane og ikkje fremja historieforteljinga til den totalitære kommunismen.

Under overskrifta «Den totalitære kommunismen» i Dag og Tid 25. mai tek Bernt Hagtvet eit oppgjer med kva Raudt-leiaren noko flåsete sa til NRK ved eit nyleg høve: «I Raudt kan ein kalla seg kommunist, sosialdemokrat, feminist, anarkist eller bassist (…).» At leninistar er hjarteleg velkomne i Raudt, tvilar eg ikkje på, men kva i alle dagar ein anarkist skulle ha å gjera i Raudt, må ein undra seg over.

«Nokon kvar kan vinna på å tenkja over kva ulike omgrep tyder.»

Kva vi legg i omgrepa, er viktig for vår forståing av både fortida og samtida. Og av idéhistoria. Når representantar for Raudt nyttar omgrepet «kommunisme», meiner dei venteleg det same som Hagtvet, og det er autoritær kommunisme som leninisme og den slags.

Å slå strek over at omgrepet «kommunisme» har vorte bruka av fleire ideologiske retningar enn leninismen og dei totalitære retningane som har sprunge ut av han, som stalinisme og maoisme, er å fremja delar av forteljinga til nettopp dei same autoritære kommunistane. Gjer ein det, slurvar ein med omgrepa, og det som verre er – ein syner manglande respekt for ikkje-autoritære kommunistar, til dømes rådskommunistar og kommunistiske anarkistar, som ein finn blant offera til dei ulike autoritære og totalitære kommunistiske regima.

Ikkje berre har desse blitt fengsla og avretta av desse regima, dei er òg blant dei som har vorte forsøkt sletta frå historia, vår kollektive hukommelse, av dei. Skjebnane til nokre av dei finn ein skildra i bøker som Living my life av Emma Goldman, The unknown revolution av Voline og The guillotine at work av G.P. Maximoff.

Nokon kvar kan vinne på å tenkja over kva ulike omgrep tyder, før ein nyttar dei. Kommentaren til Hagtvet reiser spørsmålet om hans tilhøve til ideologiske grunnomgrep syner eit tilstrekkeleg presisjonsnivå. At dei friheitlege kommunistiske retningane så å seia er utkonkurrerte av dei totalitære, tyder ikkje at dei aldri har eksistert.

Ein skal vere varleg med å skriva noko som går på tvers av vanleg forståing, så for all del – eg har inga tru på «friheitleg kommunisme» eller andre utopiar; eg trur ikkje på noka betre verd.

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Ønskjer du å delta i debatten? Då kan du sende innlegget ditt til ordskifte@dagogtid.no

Kommunismar

Professor Bernt Hagtvet bør lesa seg meir opp på historia til dei kommunistiske ideologiane og ikkje fremja historieforteljinga til den totalitære kommunismen.

Under overskrifta «Den totalitære kommunismen» i Dag og Tid 25. mai tek Bernt Hagtvet eit oppgjer med kva Raudt-leiaren noko flåsete sa til NRK ved eit nyleg høve: «I Raudt kan ein kalla seg kommunist, sosialdemokrat, feminist, anarkist eller bassist (…).» At leninistar er hjarteleg velkomne i Raudt, tvilar eg ikkje på, men kva i alle dagar ein anarkist skulle ha å gjera i Raudt, må ein undra seg over.

«Nokon kvar kan vinna på å tenkja over kva ulike omgrep tyder.»

Kva vi legg i omgrepa, er viktig for vår forståing av både fortida og samtida. Og av idéhistoria. Når representantar for Raudt nyttar omgrepet «kommunisme», meiner dei venteleg det same som Hagtvet, og det er autoritær kommunisme som leninisme og den slags.

Å slå strek over at omgrepet «kommunisme» har vorte bruka av fleire ideologiske retningar enn leninismen og dei totalitære retningane som har sprunge ut av han, som stalinisme og maoisme, er å fremja delar av forteljinga til nettopp dei same autoritære kommunistane. Gjer ein det, slurvar ein med omgrepa, og det som verre er – ein syner manglande respekt for ikkje-autoritære kommunistar, til dømes rådskommunistar og kommunistiske anarkistar, som ein finn blant offera til dei ulike autoritære og totalitære kommunistiske regima.

Ikkje berre har desse blitt fengsla og avretta av desse regima, dei er òg blant dei som har vorte forsøkt sletta frå historia, vår kollektive hukommelse, av dei. Skjebnane til nokre av dei finn ein skildra i bøker som Living my life av Emma Goldman, The unknown revolution av Voline og The guillotine at work av G.P. Maximoff.

Nokon kvar kan vinne på å tenkja over kva ulike omgrep tyder, før ein nyttar dei. Kommentaren til Hagtvet reiser spørsmålet om hans tilhøve til ideologiske grunnomgrep syner eit tilstrekkeleg presisjonsnivå. At dei friheitlege kommunistiske retningane så å seia er utkonkurrerte av dei totalitære, tyder ikkje at dei aldri har eksistert.

Ein skal vere varleg med å skriva noko som går på tvers av vanleg forståing, så for all del – eg har inga tru på «friheitleg kommunisme» eller andre utopiar; eg trur ikkje på noka betre verd.

Emneknaggar

Fleire artiklar

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Nye rekruttar til Ukrainas 3. åtaksbrigade trenar ved Kyiv 9. april 2024. Menn i våpenfør alder som nektar mobilisering, kan få fengselsstraff på mellom tre og fem år.

Foto: Vadim Ghirda / AP / NTB

KrigSamfunn

Tårer på jernbanestasjonen

For ei veke sidan vende eg enda ein gong attende til Ukraina etter tre veker i Europa. Denne gongen gjekk heimvegen gjennom den slovakiske byen Kosice, som ligg 120 kilometer frå grensa til Ukraina.

Andrej Kurkov
Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Raudfota skogskjelpadde er ein av dei tre artane av skjelpadde som er godkjende til bruk som familiedyr i Noreg.

Foto via Wikimedia Commons

KunnskapFeature
Arve Nilsen

Skjelpadder

Etter at menneska klatra ned frå trea og oppover på næringskjeda, har nok mange skjelpadder blitt fanga og hamna i gryta.

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Biletet syner Blixtunnelen på Follobanen rett før opninga i desember 2022. Nokre dagar etter vart tunnelen stengd på grunn av varmgang i kablane. Opprettinga skal vare til desember i år.

Foto: Terje Pedersen / NTB

Samfunn
Per Anders Todal

Politiske signalfeil

Det er mange grunnar til at toget ikkje går når det skal i Noreg. Her er nokre av dei.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Ikkje berre krig og kriser kan føre til legemiddelmangel. Heile leveringskjeda er sårbar.

Foto: Gorm Kallestad / NTB

Samfunn
Sofie May Rånes

Det veikaste leddet i legemiddelkjeda

Europeiske land bør samarbeide for å sikre forsyninga av legemiddel, seier professor Marianne Jahre.

KommentarSamfunn

Sjølvmord av frykt for dauden

Macron-strategien for nyval fremjar det han vil unngå.

Bjørn Kvalsvik Nicolaysen
KommentarSamfunn

Sjølvmord av frykt for dauden

Macron-strategien for nyval fremjar det han vil unngå.

Bjørn Kvalsvik Nicolaysen

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis