JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

DiktetKultur

Diktet: Rasmus Claussøn Rosing

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen

Foto: Riksantikvaren / Norsk portrettarkiv

Foto: Riksantikvaren / Norsk portrettarkiv

2676
20220826
2676
20220826

Dei store barokkdiktarane i Noreg er som kjent Petter Dass og Dorothe Engelbretsdotter. Dass fekk ikkje trykt bøkene sine i si levetid, men det fekk ein diktar som er ukjend for oss i dag, Rasmus Claussøn Rosing (1641–1705). Han var liksom Dass fødd på Helgeland, i Brønnøy. Kanskje planla han ein karriere på Helgeland? Men Rosing fekk etter kvart kall på Hitra, i 1674, der han vart resten av livet.

I 1696 gav Rasmus Rosing ut Den Grædende Jeremias Og Siungende Salomon. Boka inneheld bibelske salmar og historier fortalde i rim og rytme. Slike «uoriginale» attforteljingar tyder ikkje at dikta er av dårleg kvalitet. Mykje av Petter Dass’ dikting er det same, som Bibelske Viise-Bog. Mange moderne diktarar har òg gjort om bibelsk stoff til poesi, som Victor Hugo.

Attmed står utdrag av eit dikt sist i denne boka – eit gravskrift til son åt diktaren, som «saa hastig frafald ved den timelige Død (…) Aar 1695. I hans Alders Fierde til Tivende». Niels studerte i København då han gjekk bort. Diktet tel 20 strofer, der kvar strofe byrjar med ein utheva bokstav. Fører vi desse bokstavane saman, får vi namnet på sonen (Niels Rasmussøn Rosing) – vi har altså med eit akrostikon å gjera.

Her er det berre plass til tre strofer frå diktet. Rosing fortel om oppvoksteren til guten, som blir kombinert med bibelske og moralske parallellar. I siste strofe ber Rosing Den heilage ande hjelpe i nauda. I strofa i midten fortel far at han gav sonen ris, på same måte som Gud òg gjev ris, altså «tuktar oss». Kanskje kan vi lesa inn ein sjølvkritikk i denne strofa? «Diktet viser oss ein far som med eitt er usikker på om det var rett å krevje så mykje av Niels, så tidleg», meiner i alle fall Lars Rottem Krangnes, som har skrive to innsiktsfulle artiklar om «Diktarpresten på Hitra» for Årbok for Fosen (2016 og 2018). Dessverre gjekk portrettet av Rosing tapt då Dolm kyrkje brann i 1920. Difor tyr vi til dette gamle fotoet.

Ronny Spaans

«Dette Levnets Kummer-fulde Korthed udinden Det Salige GUds Barn Niels Rosing»

Naar man sig ret betænker,

Er her kun Møjsomhed,

Af det, der Hiertet krænker,

Mand vist at sige ved:

Thi Glæden den er liden,

Men Sorgen den er stor,

Hvor i maa slides Tiden

Mens mand paa Jorden bor.

(…)

Riis tillig Frygt indjaget,

Den viis end Fader har,

Hand Riis i Haand faar taget,

Hand med det Skarpe slar,

Vor Fader i det Høye

Til Riset og antreer,

Lar sine løse Trøye,

Skiønt hand den Frommest er.

(…)

Gud Fader som os skabte,

Guds Søn vor Frelser-Mand,

Opled selv det Fortabte

Til det Forjette-Land.

Gud hellig Aand vor Trøster

Staa bi i Nødens Tid!

Naar hiertet sønderbrøster,

O vær Du os da blid!

Rasmus Claussøn Rosing

Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding

Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.

Dei store barokkdiktarane i Noreg er som kjent Petter Dass og Dorothe Engelbretsdotter. Dass fekk ikkje trykt bøkene sine i si levetid, men det fekk ein diktar som er ukjend for oss i dag, Rasmus Claussøn Rosing (1641–1705). Han var liksom Dass fødd på Helgeland, i Brønnøy. Kanskje planla han ein karriere på Helgeland? Men Rosing fekk etter kvart kall på Hitra, i 1674, der han vart resten av livet.

I 1696 gav Rasmus Rosing ut Den Grædende Jeremias Og Siungende Salomon. Boka inneheld bibelske salmar og historier fortalde i rim og rytme. Slike «uoriginale» attforteljingar tyder ikkje at dikta er av dårleg kvalitet. Mykje av Petter Dass’ dikting er det same, som Bibelske Viise-Bog. Mange moderne diktarar har òg gjort om bibelsk stoff til poesi, som Victor Hugo.

Attmed står utdrag av eit dikt sist i denne boka – eit gravskrift til son åt diktaren, som «saa hastig frafald ved den timelige Død (…) Aar 1695. I hans Alders Fierde til Tivende». Niels studerte i København då han gjekk bort. Diktet tel 20 strofer, der kvar strofe byrjar med ein utheva bokstav. Fører vi desse bokstavane saman, får vi namnet på sonen (Niels Rasmussøn Rosing) – vi har altså med eit akrostikon å gjera.

Her er det berre plass til tre strofer frå diktet. Rosing fortel om oppvoksteren til guten, som blir kombinert med bibelske og moralske parallellar. I siste strofe ber Rosing Den heilage ande hjelpe i nauda. I strofa i midten fortel far at han gav sonen ris, på same måte som Gud òg gjev ris, altså «tuktar oss». Kanskje kan vi lesa inn ein sjølvkritikk i denne strofa? «Diktet viser oss ein far som med eitt er usikker på om det var rett å krevje så mykje av Niels, så tidleg», meiner i alle fall Lars Rottem Krangnes, som har skrive to innsiktsfulle artiklar om «Diktarpresten på Hitra» for Årbok for Fosen (2016 og 2018). Dessverre gjekk portrettet av Rosing tapt då Dolm kyrkje brann i 1920. Difor tyr vi til dette gamle fotoet.

Ronny Spaans

«Dette Levnets Kummer-fulde Korthed udinden Det Salige GUds Barn Niels Rosing»

Naar man sig ret betænker,

Er her kun Møjsomhed,

Af det, der Hiertet krænker,

Mand vist at sige ved:

Thi Glæden den er liden,

Men Sorgen den er stor,

Hvor i maa slides Tiden

Mens mand paa Jorden bor.

(…)

Riis tillig Frygt indjaget,

Den viis end Fader har,

Hand Riis i Haand faar taget,

Hand med det Skarpe slar,

Vor Fader i det Høye

Til Riset og antreer,

Lar sine løse Trøye,

Skiønt hand den Frommest er.

(…)

Gud Fader som os skabte,

Guds Søn vor Frelser-Mand,

Opled selv det Fortabte

Til det Forjette-Land.

Gud hellig Aand vor Trøster

Staa bi i Nødens Tid!

Naar hiertet sønderbrøster,

O vær Du os da blid!

Rasmus Claussøn Rosing

Emneknaggar

Fleire artiklar

Kjønnsfilosof Judith Butler

Kjønnsfilosof Judith Butler

Foto: Elliott Verdier / The New York Times / NTB

EssaySamfunn

Feltnotat frå kulturkrigane

Kjønnsdebatten har innteke hovudscena i internasjonal politikk. På veg for å intervjue verdas mest innflytelsesrike kjønnsfilosof, Judith Butler, forsøker eg å orientere meg i ein raskt ekspanderande konflikt. 

Ida Lødemel Tvedt
Kjønnsfilosof Judith Butler

Kjønnsfilosof Judith Butler

Foto: Elliott Verdier / The New York Times / NTB

EssaySamfunn

Feltnotat frå kulturkrigane

Kjønnsdebatten har innteke hovudscena i internasjonal politikk. På veg for å intervjue verdas mest innflytelsesrike kjønnsfilosof, Judith Butler, forsøker eg å orientere meg i ein raskt ekspanderande konflikt. 

Ida Lødemel Tvedt
HumorFeature
May Linn Clement

Klagemodus

Kor lite skal til for at eg seier frå eller klagar?

Forsvarsminister Bjørn Arild Gram er på turné for å fortelje om langtidsmeldinga for Forsvaret. Her besøkjer han ubåten «KMN Utvær» i Bergen 10. april.

Forsvarsminister Bjørn Arild Gram er på turné for å fortelje om langtidsmeldinga for Forsvaret. Her besøkjer han ubåten «KMN Utvær» i Bergen 10. april.

Foto: Paul S. Amundsen / NTB

ForsvarSamfunn
Per Anders Todal

Vil ruste opp ei lekk skute

Regjeringa lovar eit historisk forsvarsløft. I dag slit Forsvaret med å halde på mannskapet som alt er der.

Khamzy Gunaratnam (Ap)

Khamzy Gunaratnam (Ap)

Foto: Vidar Ruud / NTB

HelseSamfunn
PernilleGrøndal

Avfeiar abortkritikk frå KrF

– Det kvinner treng, er rettleiing og oppfølging, ikkje å møte i nemnd, seier Kamzy Gunaratnam (Ap).

Songlerka hekkar på bakken, langt frå skog. Biletet syner godt den vesle fjørtoppen som vert reist opp dersom fuglen opplever fare eller er opphissa.

Songlerka hekkar på bakken, langt frå skog. Biletet syner godt den vesle fjørtoppen som vert reist opp dersom fuglen opplever fare eller er opphissa.

Foto: Sveinung Lindaas

DyrFeature

I dirrande lerkeposisjon

Er det sant at songlerka «jublar høgt i sky»?

Naïd Mubalegh
Songlerka hekkar på bakken, langt frå skog. Biletet syner godt den vesle fjørtoppen som vert reist opp dersom fuglen opplever fare eller er opphissa.

Songlerka hekkar på bakken, langt frå skog. Biletet syner godt den vesle fjørtoppen som vert reist opp dersom fuglen opplever fare eller er opphissa.

Foto: Sveinung Lindaas

DyrFeature

I dirrande lerkeposisjon

Er det sant at songlerka «jublar høgt i sky»?

Naïd Mubalegh

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis