JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Takk for at du vil dele artikkelen

Den du deler artikkelen med, kan lese og eventuelt lytte til heile artikkelen.
Det gjer vi for at fleire skal oppdage DAG OG TID.

Namnet ditt vert synleg for alle du deler artikkelen med.

BokMeldingar

Krig og teater

Kjell Westö gjer historiske hendingar rykande aktuelle.

Kvar veke les vi inn utvalde artiklar, som abonnentane våre kan lytte til.
Lytt til artikkelen
Kjell Westö er aktuell med boka Skumring 1941 (Pax.

Kjell Westö er aktuell med boka Skumring 1941 (Pax.

Foto: Marcia Rosengård

Kjell Westö er aktuell med boka Skumring 1941 (Pax.

Kjell Westö er aktuell med boka Skumring 1941 (Pax.

Foto: Marcia Rosengård

3615
20240405
3615
20240405

Samandrag

Oppsummeringa er laga av AI-vertkøyet ChatGTP

Vis mer
Vis mindre

Roman

Kjell Westö:

Skumring 1941

Omsett av Erik Krogstad

Pax Forlag


Under krigen teier lovene, heiter det frå gamalt av, og ikkje minst: I krig og kjærleik er alt lov. Men omgrepa lyt definerast, for krig er ikkje alltid krig, og kjærleik kan vera så mangt. Og kva er eigentleg ei lov?

Dei menneskelege lovene er konstruerte reglar, dei tek oss bort frå naturtilstanden og er til av mange årsaker, for å samla eit folk, for å sikra makt hjå somme, for å hindra makt til andre, for å få samfunnet til å fungera, for å rettferdiggjera vald og så bortetter. At lovene er ulike frå land til land, syner oss just at dei er relative. Den einaste absolutte er truleg denne: Ein dag skal du døy.

Røynd og propaganda

Kjell Westö har med Skumring 1941 skrive ein realistisk, plausibel og sterk roman om stoda i Finland frå slutten av vinterkrigen og fram til byrjinga av framhaldskrigen. Her møter me først og fremst den unge skodespelaren Molly Timm og kjærasten hennar, Henry Gunnars, som er reporter og ein av redaktørane i Hufvudstadsbladet.

Redaktørtittelen er ikkje til mykje hjelp mot den herskesjuke redaksjonssjefen, Sandberg, som ser til at Henry, som er krigskorrespondent, etter kvart ikkje får reportasjane sine på prent. Dei er ikkje patriotiske nok, eller eufemistiske nok, ein reporter frå ein krigande nasjon skal ikkje prioritera å formidla sanninga, men slik propaganda som landet ser seg tent med. Dette vert synt fram på til dels subtilt vis. Henry veit kva avisa ventar seg, men han tykkjer det går for mykje på kostnad av røynda.

Stort persongalleri

Molly er i førstninga på turné i Sverige, men då den kostbare freden for Finland kjem våren 1940, er ho snart attende i heimlandet. Ho har hatt suksess som filmstjerne, men det ser ut til at karrieren er i utvikling i negativ lei. I presentasjonen av dette, livet og arbeidet til Henry og Molly, imponerer Westö med å balansera eit stort persongalleri og mange digresjonar og opplysande anekdotar som aldri verkar konstruerte eller oppdikta, men har friske pust av levd liv over seg, slik at ein, om ikkje etterordet fekk ein på andre tankar, nok ville ha søkt på internett etter mange namn frå boka for å sjå kven desse personane var.

Men det kan ein berre gløyma, først som sist, for Westö har dikta dei opp og samla dei i ein roman som nok er eit resultat av særs grundig research i lukkeleg kombinasjon med ei djup innsikt i det indre livet til ulike menneske, og då først og fremst dei to hovudpersonane. At somme litt meir perifere figurar, som redaksjonssjefen, er noko meir todimensjonale, kjem ikkje av ein skort hjå forfattaren, men av di me ser dei frå perspektivet til den temmeleg hårsåre Henry Gunnars.

Språkleg og stilistisk er Westö nøytral, handling og motiv har prioritet. Men i den siste scena med Henry vert det annleis, det oppstår ein eigen ironi ved utfallet av den bolken, i kontrast mot den lett eksalterte tankestraumen.

Rykande aktuelt

Det kulturhistoriske aspektet ved boka er interessant og samstundes rykande aktuelt, med dei krigane som no pregar mediebiletet. Berre to gonger tykkjer eg at det skurrar litt anakronistisk i ordflaumen: Når Molly tykkjer det særeigne med Henry er at han ser henne, eller når ein annan seier om ho at ho snakkar seg sjølv ned. Her i Noreg er det uttrykk frå vår tid, men det kan saktens henda dei ligg litt framom oss med slike vendingar i Finland. Dei ligg jo i aust og ser lyset først.

Odd W. Surén

Odd W. Surén er forfattar og fast bokmeldar i Dag og Tid

Skumring 1941 er ein realistisk, plausibel og sterk roman.

Fleire artiklar

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB

DyrFeature

Influensa-alarm

I mars i år blei det slått full smittealarm i USA. Fugleinfluensa er no funne i meir enn 40 mjølkekubesetningar frå ti ulike delstatar.

Arve Nilsen
Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Høgpatogen fugleinfluensa spreier seg stadig og har no råka mjølkekyr i USA.

Foto: Rodrigo Abd / AP / NTB

DyrFeature

Influensa-alarm

I mars i år blei det slått full smittealarm i USA. Fugleinfluensa er no funne i meir enn 40 mjølkekubesetningar frå ti ulike delstatar.

Arve Nilsen

Foto: Terje Pedersen / NTB

Ordskifte
Gunhild AlvikNyborg

FHI svikter sitt samfunnsoppdrag

«Det er svært viktig at FHI er tydelig overfor publikum på at de ikke jobber med årsaken til long covid.»

Teikning: May Linn Clement

Ordskifte
Halvor Tjønn

Å forveksla aggressor med forsvarar

«Etter at Putin kom til makta hausten 1999, har Russland ført ei heil rad med krigar.»

Den nyfødde kalven.

Den nyfødde kalven.

Foto: Hilde Lussand Selheim

Samfunn
Svein Gjerdåker

Ei ny Ameline er fødd

Vårsøg – også kalla Tripso sidan ho var så skvetten som ung, spissa øyro for ingenting og trippa med beina inn og ut av fjøset – fekk ein ny kalv natt til 13. mai.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

KunstMeldingar

Tungvektar med oppsikts­vekkande manglar

Kunstsilo trona mot blå himmel i Kristiansand på opningsdagen, laurdag 11. mai 2024. Vegen frå idé til ferdig museum har vore lang og prega av konfliktar. Det står att å sjå kva Kunstsilo kan bety for fastbuande og tilreisande. Tangen-samlinga er kanskje verdas største samling av nordisk kunst frå 1900-talet, men er ho representativ for perioden, og er det så nøye?

Mona Louise Dysvik Mørk
I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

I framgrunnen står skulpturen «Le Combattant» (1961) av Sonja Ferlov Mancoba, bronse.

KunstMeldingar

Tungvektar med oppsikts­vekkande manglar

Kunstsilo trona mot blå himmel i Kristiansand på opningsdagen, laurdag 11. mai 2024. Vegen frå idé til ferdig museum har vore lang og prega av konfliktar. Det står att å sjå kva Kunstsilo kan bety for fastbuande og tilreisande. Tangen-samlinga er kanskje verdas største samling av nordisk kunst frå 1900-talet, men er ho representativ for perioden, og er det så nøye?

Mona Louise Dysvik Mørk

les DAG OG TID.
Vil du òg prøve?

Her kan du prøve vekeavisa DAG OG TID gratis i tre veker.
Prøveperioden stoppar av seg sjølv.

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Komplett

Papiravisa
Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis

Digital

Digital utgåve av papiravisa
Digitale artiklar
Digitalt arkiv
Lydavis