Heilage lundar
Bundesjugendchors albumdebut tek oss til skogs.
Bundesjugendchor (stifta i 2021) er sett saman av unge og lovande korsongarar frå heile Tyskland.
Foto: Jakob Tillmann
CD
Reger, Fußeder, Mendelssohn, Schumann, Vernon, Kopp, Schafer, Ravel:
Waldeslust
Bundesjugendchor, dir.: Anne Kohler. Carus 2024
I tysk kulturhistorie spelar skogen den same rolla som fjellet her heime. Slik karrige fjell og dalar sidan romantikken er eit sublimt symbol på den nasjonale identiteten og folkelynnet vårt, har skogen – den storvaksne, gamle lauvskogen med stammer som gotiske katedralpilarar – sidan slutten av 1700-talet vore sinnbiletet på fridomen og krafta i det tyske.
Dette går vel attende til dei germanske eikelundane, der sigrande soldatar hengde krigstroféa sine på eiketre, trofé dei heidenske prestane kransa med eikelauv. Den angelsaksiske munken Bonifatius, som blir kalla «Apostelen til tyskarane» av di han på 700-talet kristna germanarstammene i dagens Tyskland, var ivrig på å fella desse heilage eiketrea i lundane som vel kan jamstillast med domkyrkjene til dei kristne. Den heilagaste av dei alle gjekk i bakken i 713 – den såkalla «Donareika», der Donar er den kontinentalgermanske nemninga for Tor.
Eikelauv blei eit tysk alternativ til den søreuropeiske laurbærkransen, både i poesien og i det militære. Medaljen til dei høgare klassane av den prøyssiske fortenestordenen jarnkrossen, stifta i 1813, er prydd med eikelauv.
Metafor
For det tyske publikummet er det difor meiningsmetta når koret Bundesjugendchor kallar debutalbumet sitt «Waldeslust» (Skogslyst, eller Skogsglede). Som dirigenten Anne Kohler skriv i omslagsheftet, er det skogen som skodeplass for mytar og fabelvesen, og som metafor på menneskesjela, dei vil presentera på «ei musikalsk reise gjennom underskogen».
Men også dei konkrete lydane i skogen får me høyra. I tittelverket, Elisabeth Fußeders (fødd 2000) Waldeslust for kor a capella, til dømes, greier komponisten å attskapa dei korte ekkoa mellom storvaksne trestammer.
Jaktromantikk
Livsglad skogsromantikk får me i «Jagdlied» (Jaktsong), op. 59 nr. 6, som demonstrerer kor virtuost Felix Mendelssohn Bartholdy (1809–1847) komponerte for blandakor. Eigentleg er stykket disponert som eit dobbeltkor mellom herre- og kvinnestemmene, og harmoniane er så luftige at kvart ord blir skjøneleg – noko også Bundesjugendchors tydelege diksjon bidreg til. Kontemplativ romantikk byr Robert Schumann (1810–1856) på i Der traurige Jäger (Den sorgsame jegeren), op. 75 nr. 3, som med reine, skrittvise korakkordar minner om gravferdssong.
Max Regers (1873–1916) Drei Chöre für gemischten Chor a capella, op. 39, har seinromantikkens metta harmoniske tekstur. I det fyrste nummeret, «Schweigen» (Tagnad), bit eg meg merke i dirigenten Kohlers subtile frasering. Dette er korleiing på sitt beste: Kvar frase har si eiga dynamiske utvikling, med herleg «svell» på tonen til dei unge og klåre røystene i Bundesjugendchor.
Sjur Haga Bringeland
Sjur Haga Bringeland er musikar, musikkvitar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.
Er du abonnent? Logg på her for å lese vidare.
Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
CD
Reger, Fußeder, Mendelssohn, Schumann, Vernon, Kopp, Schafer, Ravel:
Waldeslust
Bundesjugendchor, dir.: Anne Kohler. Carus 2024
I tysk kulturhistorie spelar skogen den same rolla som fjellet her heime. Slik karrige fjell og dalar sidan romantikken er eit sublimt symbol på den nasjonale identiteten og folkelynnet vårt, har skogen – den storvaksne, gamle lauvskogen med stammer som gotiske katedralpilarar – sidan slutten av 1700-talet vore sinnbiletet på fridomen og krafta i det tyske.
Dette går vel attende til dei germanske eikelundane, der sigrande soldatar hengde krigstroféa sine på eiketre, trofé dei heidenske prestane kransa med eikelauv. Den angelsaksiske munken Bonifatius, som blir kalla «Apostelen til tyskarane» av di han på 700-talet kristna germanarstammene i dagens Tyskland, var ivrig på å fella desse heilage eiketrea i lundane som vel kan jamstillast med domkyrkjene til dei kristne. Den heilagaste av dei alle gjekk i bakken i 713 – den såkalla «Donareika», der Donar er den kontinentalgermanske nemninga for Tor.
Eikelauv blei eit tysk alternativ til den søreuropeiske laurbærkransen, både i poesien og i det militære. Medaljen til dei høgare klassane av den prøyssiske fortenestordenen jarnkrossen, stifta i 1813, er prydd med eikelauv.
Metafor
For det tyske publikummet er det difor meiningsmetta når koret Bundesjugendchor kallar debutalbumet sitt «Waldeslust» (Skogslyst, eller Skogsglede). Som dirigenten Anne Kohler skriv i omslagsheftet, er det skogen som skodeplass for mytar og fabelvesen, og som metafor på menneskesjela, dei vil presentera på «ei musikalsk reise gjennom underskogen».
Men også dei konkrete lydane i skogen får me høyra. I tittelverket, Elisabeth Fußeders (fødd 2000) Waldeslust for kor a capella, til dømes, greier komponisten å attskapa dei korte ekkoa mellom storvaksne trestammer.
Jaktromantikk
Livsglad skogsromantikk får me i «Jagdlied» (Jaktsong), op. 59 nr. 6, som demonstrerer kor virtuost Felix Mendelssohn Bartholdy (1809–1847) komponerte for blandakor. Eigentleg er stykket disponert som eit dobbeltkor mellom herre- og kvinnestemmene, og harmoniane er så luftige at kvart ord blir skjøneleg – noko også Bundesjugendchors tydelege diksjon bidreg til. Kontemplativ romantikk byr Robert Schumann (1810–1856) på i Der traurige Jäger (Den sorgsame jegeren), op. 75 nr. 3, som med reine, skrittvise korakkordar minner om gravferdssong.
Max Regers (1873–1916) Drei Chöre für gemischten Chor a capella, op. 39, har seinromantikkens metta harmoniske tekstur. I det fyrste nummeret, «Schweigen» (Tagnad), bit eg meg merke i dirigenten Kohlers subtile frasering. Dette er korleiing på sitt beste: Kvar frase har si eiga dynamiske utvikling, med herleg «svell» på tonen til dei unge og klåre røystene i Bundesjugendchor.
Sjur Haga Bringeland
Sjur Haga Bringeland er musikar, musikkvitar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.
Fleire artiklar
Fekk ikkje plass til alt
– Det er ikkje vår oppgåve å drive med polemikk. Vi har levert eit fagleg arbeid, seier kommunikasjonsdirektør Ola Anders Skauby i Sokkeldirekoratet.
Hjortelusflugene er spesialiserte parasittar som føder levande ungar og lever heile det vaksne livet nede i pelsen til elg, hjort og rådyr.
Foto via Wikimedia Commons
Svermingstid for hjortelusfluga
Göran Fristorp døydde 3. september. Han vart 76 år gammal.
Foto: Sara Johannessen Meek / NTB
Göran Fristorp (1948–2024)
Det kjem an på storleiken, men det er ein fordel å sleppe å trene inni bilen.
Bene Riobó / Wikimedia commons
I form med bilen
Michael Keaton er attende i den ikoniske rolla som Beetlejuice.
Foto: Warner Bros. Discovery
Beetlejuice Beetlejuice: Nesten dødsfestleg
Sjølv om det er eit gledeleg gjensyn, saknar eg snerten.