JavaScript is disabled in your web browser or browser is too old to support JavaScript. Today almost all web pages contain JavaScript, a scripting programming language that runs on visitor's web browser. It makes web pages functional for specific purposes and if disabled for some reason, the content or the functionality of the web page can be limited or unavailable.

Den 24. februar 2022 gjekk Russland til angrep mot Ukraina. Dette var ei eskalering av konflikten som tok til i 2013-2014, då separatistar tok kontroll over Luhansk og Donetsk fylke og Krymhalvøya vart annektert av Russland. Ukraina har fått våpenhjelp av Nato-land, inkludert Noreg. DAG OG TID følger krigen nøye, og skribentane våre bidreg med reportasjar, kommentarar og analysar. Cecilie Hellestveit, ekspert i folkerett, og Halvor Tjønn, journalist, forfattar og fast skribent i DAG OG TID, bidrar med politiske analysar. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov har skrive om situasjonen i Ukraina under krigen.

Sjakk har blitt ein populær sport i Noreg på grunn av suksessen til Magnus Carlsen. DAG OG TID skriv om viktige turneringar som Carlsen deltek i, og små forteljingar frå sjakkverda. I DAG OG TID skriv Atle Grønn ei fast sjakkspalte som heiter «Frå sjakkverda», verdas einaste sjakkspalte utan sjakktrekk. I spalta skriv han om sjakk frå ulike innfallsvinklar. Les Atle Grønns spalte nedanfor, og andre artiklar og nyhende frå sjakkverda.

Klima og miljø er høgt prioritert på den politiske dagsordenen. Klimaendringar, naturkatastrofer og konfliktar heng tett saman. Regjeringa er forplikta til å følgje EUs klimamål og redusere norske utslepp med 55 prosent innan 2030.
DAG OG TID følgjer klimaproblematikken både nasjonalt og internasjonalt. Journalistane og skribentane i DAG OG TID skriv om klima med ulike innfallsvinklar. Per Anders Todal er oppteken av miljø, natur og klima, og korleis problemstillingar knytte til desse temaa verkar inn på kvarandre og samfunnet i heilskap. Jon Hustad skriv om klimaspørsmål frå eit politisk og økonomisk ståstad, til dømes korleis klima verkar inn på energi og straum. Les artiklar om klima og miljø nedanfor.

I Dag og Tid skriv fleire av skribentane våre om mat og matproduksjon. Dei har alle ulike tilnærmingar til temaet. Dagfinn Nordbø skriv spalta «Matmonsen», ei humorisktisk spalte om eigne matopplevingar. I spalta hans kan du også få gode middagstips. «Innsida» er ei anna spalte der ulike skribentar bidreg kvar veke. Ein av dei, Arne Hjeltnes, reiser rundt og besøker norske matprodusentar og set av fast plass i spalta si til norske matskattar. Siri Helle skriv om matproduksjon og matpolitikk i spalta «Frå matfatet». Helle er utdanna agronom og skriv også om ulike matvarer, plukkar frå kvarandre ingrediensane og samanliknar produkt. Les artiklane nedanfor.

DAG OG TID skriv om Russland og tilhøvet mellom Noreg og Putin-regimet. Journalistane og skribentane våre skriv om russisk utanrikspolitikk, russisk språk og kultur. Eit viktig tema knytt til Russland er krigen i Ukraina. I avisa vår kan du lese kommentarar og artiklar om krigføringa og retorikken knytt til han. Mellom anna trykker DAG OG TID russiske nyhende, slik at lesarane våre får kjennskap til kva informasjon russarane har tilgang til. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov har tidlegare rapportert direkte frå Ukraina. Halvor Tjønn følgjer utviklinga mellom Russland og Europa, Cecilie Hellestveit, ekspert i folkerett, kommenterer globale konfliktar der Russland er involvert. Fleire av podkastepisodane våre har også handla om Russland. Omsettar Marit Bjerkeng fortel om russisk språk og kultur, journalist i Nordlys og leiar i Barents Press, Amund Trellevik, er intervjua om uavhengig journalistikk i Russland, og Halvor Tjønn har ved fleire høve vore gjest. Alle episodane finn du her.

På grunn av den globale energikrisa har straumen blitt dyrare. Folk flest merkar at straumrekningane auker med tusenvis av kroner. Samstundes aukar prisane på matvarer og transport. DAG OG TID skriv med jamne mellomrom om situasjonen og tiltaka frå regjeringa og næringslivet. Mellom anna skriv DAG OG TID-journalisten Jon Hustad om utfordringane og bakgrunnen for straumkrisa og kva konsekvensar dei auka straumprisane har på samfunnet. Han har også sett på energibehovet i framtida og skrive artiklar om den grøne vendinga. Straumkrisa har vore tema i DAG OG TID-podkasten. Lytt til episoden «Energiåret 2022 med Jon Hustad» her. Artiklar om straum, energi og kraft kan du lese nedanfor.

DAG OG TID skriv om ulike sider ved Ukraina og tilhøvet til Nato og Europa. Størst tyngd har krigen fått. Krigen i Ukraina tok til 24. februar 2022, og journalistane og skribentane våre følgjer situasjonen tett. Cecilie Hellestveit er ekspert i folkerett og bidreg med analysar og kommentarar. Halvor Tjønn skriv om korleis det ukrainske tilhøvet til Russland, Europa og EU endrar seg. Han set også den noverande situasjonen i eit historisk perspektiv. Den ukrainske forfattaren Andrej Kurkov skreiv fleire reportasjar frå Ukraina det første året av krigen. Redaktøren i DAG OG TID, Svein Gjerdåker har besøkt Ukraina etter krigsutbrotet og har skrive frå reisene. I DAG OG TID-podkasten kan du også lytte til tema om Ukraina. Høyr mellom anna intervjuet med forfattar Andrej Kurkov eller lær meir om bakgrunnen for krigen i episoden «Kvifor gjekk Putin til krig mot Ukraina?» Les artiklar om Ukraina nedanfor.

Økonomi har innverknad på alle lag og funksjonar i samfunnet. DAG OG TID publiserer nyhende om finansmarknaden og konsekvensane av økonomiske svingingar. Vi analyserer statsbudsjettet og finanspolitiske tiltak frå regjeringa, men ser også på endringar i næringslivet og på børsen i eit internasjonalt perspektiv. Journalist i DAG OG TID Jon Hustad skriv om økonomisk politikk. Mellom anna ser han på rentepolitikk, grunnrente og statsbudsjettet.
Les artiklar og kommentarar om norsk og internasjonal økonomi nedanfor.

Mykje å velje i. Og alt har sin pris. Men kva for ein er den riktige?

Mykje å velje i. Og alt har sin pris. Men kva for ein er den riktige?

Foto: Terje Pedersen / NTB

«Mjølkeprisen vi betaler i butikken, er ikkje regulert av noko anna enn betalingsviljen vår.»

Kva er den billegaste mjølka i Noreg? Vi har tre produsentar av fersk, søt konsummjølk – heilmjølk, lettmjølk og skummamjølk – her i landet: Tine, som har mottaksplikt og eigentleg alt ansvaret, Q-Meieriene, som både køyrer eigne mjølkebilar og kjøper mjølk frå Norsk melkeråvare (det nye namnet på Tine råvare), og veslesyster Rørosmeieriene – som òg kjøper all mjølka si frå Tine, men som berre kjøper økologisk mjølk.

Siri Helle
Sjokolade, kjeks eller sunt mellommåltid? Det er ikkje alltid så lett å sjå frå utsida, diverre.

Sjokolade, kjeks eller sunt mellommåltid? Det er ikkje alltid så lett å sjå frå utsida, diverre.

Foto: Pxhere.com

Mellommåltid

På sitt beste er mat fellesskap og tradisjon, gode minne og samhald. Men mat er òg drivstoff. Energi vi er nøydde til å få i oss for å kunne halde fram gjennom dagen. No er det sjeldan vi her i Noreg er heilt avhengige av å få i oss mat, for elles klarar vi rett og slett ikkje meir, men likevel kan det kjennast slik iblant, kan det ikkje?

Siri Helle
Kvit som snø – og sunn som cottage cheese.

Kvit som snø – og sunn som cottage cheese.

Foto: Pxhere.com

Cottage cheese

Finst det ei matvare heile verda er samd om er sunn? Det må jo vere ei grønsak, er det fyrste som slår meg, men så finst det faktisk ganske mange som meiner at ferske grønsaker inneheld for mykje av noko som heiter fytinsyre, og difor ikkje er så sunne å ete likevel.

Siri Helle
Ein kylling. Verken meir eller mindre. Men det er kanskje ikkje det same?

Ein kylling. Verken meir eller mindre. Men det er kanskje ikkje det same?

Foto: Cornelius Poppe / NTB

Klimagodkjend kyllingproduksjon?

Er kylling på veg å verte favorittkjøtet til det norske folk? Statistikken kan tyde på det. Forbruket av svinekjøt er framleis høgast, med 20 kilo i snitt per person per år i 2022, men svineetinga har vore temmeleg stabil gjennom heile 2000-talet. Vi byrja med drygt 18 kilo per år i 2000 og nådde ein topp på 21 kilo i 2021, ifylgje Animalia. Inntaket av fjørfekjøt, derimot, har i det same tidsrommet auka jamt og bratt: Medan vi i år 2000 ikkje åt meir enn 6,4 kilo fjørfe i året, var vi i 2022 oppe i 15,7 kilo per person per år.

SiriHelle
Italienarar likar pasta. Ikkje noko å seie på det. Men kva tenker dei om ferdigpastaane våre?

Italienarar likar pasta. Ikkje noko å seie på det. Men kva tenker dei om ferdigpastaane våre?

Foto: Catherine Ivill / Pool via AP

Ferdigpasta

Lat oss snakke om ferdig kokt pasta. Altså sånn du får kjøpt på butikken, med saus og alt, i ei mikrobølgjeomnvenleg plastskål med lokk som gjev deg ferdig middag på to til fem minutt. På min vesle lokale Kiwi finn eg sju ulike variantar berre i ferskvaredisken, så det er tydeleg at dette er noko vi er interesserte i. Men skal tru kva ein moderne italienar ville sagt?

SiriHelle
Ikkje nokon svarteper: Svarthavre er litt annleis enn kvit og gul havre, men det treng ikkje vere noko i vegen med han for det.

Ikkje nokon svarteper: Svarthavre er litt annleis enn kvit og gul havre, men det treng ikkje vere noko i vegen med han for det.

Foto: Wikimedia Commons

Havre

Nytt år, ny mat på bordet. Kva skal vi ete i 2024, skal tru? Kva vert dei nye trendane, kva vil skape store overskrifter, og kva går ut av bruk? Kva kan vi få mykje ut av å hugse på som vi kanskje nesten har gløymt?

SiriHelle
Julestemning? Tja. Kanskje er vi nærare røyndommen enn nissesnø og stjerneklart. Julesmaken er her, iallfall om ein leitar.

Julestemning? Tja. Kanskje er vi nærare røyndommen enn nissesnø og stjerneklart. Julesmaken er her, iallfall om ein leitar.

Foto: Lise Åserud / NTB

Den beste juledesserten er vill og fri

Julaftan. I år som i fjor vert det høve til å bruke ein heil dag på å ete altfor mykje av akkurat det same som vi åt altfor mykje av på akkurat same dag i fjor, og året før, og så bortetter. Berre tenk på alt som skal inn: julekaffi, sild, lammerull, marsipangris, mandarinar, valnøtter, nøttekaker, peparkaker, kakemakarbakar, gløgg og glugg og – der gjekk det visst i surr.

SiriHelle
Jordeple: Opp frå mørket kjem ho og har (heldigvis) inga aning om det kompliserte systemet vi bygger kring ho.

Jordeple: Opp frå mørket kjem ho og har (heldigvis) inga aning om det kompliserte systemet vi bygger kring ho.

Foto: Pxhere.com

Poteter

«Poteten kan bli dobbelt så dyr», stod det på nettsida til NRK i førre veke, i etterkant av at SV i budsjettforliket med Ap og Sp ordna overgang frå krone- til prosenttoll på mellom anna poteter. I røynda inneber dette høgare toll på import av poteter frå nyttår. Krise, tenkte du kanskje – eg slit alt med å sette mat på bordet, og så gjer ei regjering som liksom skal sette vanlege folk fyrst, råvarene endå dyrare?

SiriHelle
Pad thai kan godt kome til Noreg, men sjølve kyllingen treng ikkje vere med på reisa.

Pad thai kan godt kome til Noreg, men sjølve kyllingen treng ikkje vere med på reisa.

Foto via Wikimedia Commons

Thaimat

Det er noko eige med å kjøpe mat på gata, synest eg. Noko bitte litt forbode og farleg. I det minste er ein så vidt på sida av systemet, når ein ikkje kjøper mat på verken ein butikk eller ein kafé eller restaurant. Di enklare utsalet er, di sterkare vert denne kjensla.

SiriHelle
Det er sprøsteikt lauk på toppen, men er han glutenfri? Det veit berre produsenten – og magen til den som får lauken i seg, om han skulle vere så uheldig å ha cøliaki.

Det er sprøsteikt lauk på toppen, men er han glutenfri? Det veit berre produsenten – og magen til den som får lauken i seg, om han skulle vere så uheldig å ha cøliaki.

pxhere.com

Glutenfri lauk

Eg stoggar framfor den glutenfrie hylla på Rema. Ikkje fordi eg treng noko der – eg er blant dei heldige som ikkje har cøliaki – men av nyfikne: Denne hylla har vakse. Kva er det som bur her, eigentleg?

SiriHelle
Mykje å velje i. Og alt har sin pris. Men kva for ein er den riktige?

Mykje å velje i. Og alt har sin pris. Men kva for ein er den riktige?

Foto: Terje Pedersen / NTB

«Mjølkeprisen vi betaler i butikken, er ikkje regulert av noko anna enn betalingsviljen vår.»

Kva er den billegaste mjølka i Noreg? Vi har tre produsentar av fersk, søt konsummjølk – heilmjølk, lettmjølk og skummamjølk – her i landet: Tine, som har mottaksplikt og eigentleg alt ansvaret, Q-Meieriene, som både køyrer eigne mjølkebilar og kjøper mjølk frå Norsk melkeråvare (det nye namnet på Tine råvare), og veslesyster Rørosmeieriene – som òg kjøper all mjølka si frå Tine, men som berre kjøper økologisk mjølk.

Siri Helle
Sjokolade, kjeks eller sunt mellommåltid? Det er ikkje alltid så lett å sjå frå utsida, diverre.

Sjokolade, kjeks eller sunt mellommåltid? Det er ikkje alltid så lett å sjå frå utsida, diverre.

Foto: Pxhere.com

Mellommåltid

På sitt beste er mat fellesskap og tradisjon, gode minne og samhald. Men mat er òg drivstoff. Energi vi er nøydde til å få i oss for å kunne halde fram gjennom dagen. No er det sjeldan vi her i Noreg er heilt avhengige av å få i oss mat, for elles klarar vi rett og slett ikkje meir, men likevel kan det kjennast slik iblant, kan det ikkje?

Siri Helle
Kvit som snø – og sunn som cottage cheese.

Kvit som snø – og sunn som cottage cheese.

Foto: Pxhere.com

Cottage cheese

Finst det ei matvare heile verda er samd om er sunn? Det må jo vere ei grønsak, er det fyrste som slår meg, men så finst det faktisk ganske mange som meiner at ferske grønsaker inneheld for mykje av noko som heiter fytinsyre, og difor ikkje er så sunne å ete likevel.

Siri Helle
Ein kylling. Verken meir eller mindre. Men det er kanskje ikkje det same?

Ein kylling. Verken meir eller mindre. Men det er kanskje ikkje det same?

Foto: Cornelius Poppe / NTB

Klimagodkjend kyllingproduksjon?

Er kylling på veg å verte favorittkjøtet til det norske folk? Statistikken kan tyde på det. Forbruket av svinekjøt er framleis høgast, med 20 kilo i snitt per person per år i 2022, men svineetinga har vore temmeleg stabil gjennom heile 2000-talet. Vi byrja med drygt 18 kilo per år i 2000 og nådde ein topp på 21 kilo i 2021, ifylgje Animalia. Inntaket av fjørfekjøt, derimot, har i det same tidsrommet auka jamt og bratt: Medan vi i år 2000 ikkje åt meir enn 6,4 kilo fjørfe i året, var vi i 2022 oppe i 15,7 kilo per person per år.

SiriHelle
Italienarar likar pasta. Ikkje noko å seie på det. Men kva tenker dei om ferdigpastaane våre?

Italienarar likar pasta. Ikkje noko å seie på det. Men kva tenker dei om ferdigpastaane våre?

Foto: Catherine Ivill / Pool via AP

Ferdigpasta

Lat oss snakke om ferdig kokt pasta. Altså sånn du får kjøpt på butikken, med saus og alt, i ei mikrobølgjeomnvenleg plastskål med lokk som gjev deg ferdig middag på to til fem minutt. På min vesle lokale Kiwi finn eg sju ulike variantar berre i ferskvaredisken, så det er tydeleg at dette er noko vi er interesserte i. Men skal tru kva ein moderne italienar ville sagt?

SiriHelle
Ikkje nokon svarteper: Svarthavre er litt annleis enn kvit og gul havre, men det treng ikkje vere noko i vegen med han for det.

Ikkje nokon svarteper: Svarthavre er litt annleis enn kvit og gul havre, men det treng ikkje vere noko i vegen med han for det.

Foto: Wikimedia Commons

Havre

Nytt år, ny mat på bordet. Kva skal vi ete i 2024, skal tru? Kva vert dei nye trendane, kva vil skape store overskrifter, og kva går ut av bruk? Kva kan vi få mykje ut av å hugse på som vi kanskje nesten har gløymt?

SiriHelle
Julestemning? Tja. Kanskje er vi nærare røyndommen enn nissesnø og stjerneklart. Julesmaken er her, iallfall om ein leitar.

Julestemning? Tja. Kanskje er vi nærare røyndommen enn nissesnø og stjerneklart. Julesmaken er her, iallfall om ein leitar.

Foto: Lise Åserud / NTB

Den beste juledesserten er vill og fri

Julaftan. I år som i fjor vert det høve til å bruke ein heil dag på å ete altfor mykje av akkurat det same som vi åt altfor mykje av på akkurat same dag i fjor, og året før, og så bortetter. Berre tenk på alt som skal inn: julekaffi, sild, lammerull, marsipangris, mandarinar, valnøtter, nøttekaker, peparkaker, kakemakarbakar, gløgg og glugg og – der gjekk det visst i surr.

SiriHelle
Jordeple: Opp frå mørket kjem ho og har (heldigvis) inga aning om det kompliserte systemet vi bygger kring ho.

Jordeple: Opp frå mørket kjem ho og har (heldigvis) inga aning om det kompliserte systemet vi bygger kring ho.

Foto: Pxhere.com

Poteter

«Poteten kan bli dobbelt så dyr», stod det på nettsida til NRK i førre veke, i etterkant av at SV i budsjettforliket med Ap og Sp ordna overgang frå krone- til prosenttoll på mellom anna poteter. I røynda inneber dette høgare toll på import av poteter frå nyttår. Krise, tenkte du kanskje – eg slit alt med å sette mat på bordet, og så gjer ei regjering som liksom skal sette vanlege folk fyrst, råvarene endå dyrare?

SiriHelle
Pad thai kan godt kome til Noreg, men sjølve kyllingen treng ikkje vere med på reisa.

Pad thai kan godt kome til Noreg, men sjølve kyllingen treng ikkje vere med på reisa.

Foto via Wikimedia Commons

Thaimat

Det er noko eige med å kjøpe mat på gata, synest eg. Noko bitte litt forbode og farleg. I det minste er ein så vidt på sida av systemet, når ein ikkje kjøper mat på verken ein butikk eller ein kafé eller restaurant. Di enklare utsalet er, di sterkare vert denne kjensla.

SiriHelle
Det er sprøsteikt lauk på toppen, men er han glutenfri? Det veit berre produsenten – og magen til den som får lauken i seg, om han skulle vere så uheldig å ha cøliaki.

Det er sprøsteikt lauk på toppen, men er han glutenfri? Det veit berre produsenten – og magen til den som får lauken i seg, om han skulle vere så uheldig å ha cøliaki.

pxhere.com

Glutenfri lauk

Eg stoggar framfor den glutenfrie hylla på Rema. Ikkje fordi eg treng noko der – eg er blant dei heldige som ikkje har cøliaki – men av nyfikne: Denne hylla har vakse. Kva er det som bur her, eigentleg?

SiriHelle