Ålmenn solrenning
Peer Gynt-suitane syner Griegs universalitet.
Per Gynt. Illustrasjon av Peter Nicolai Arbo i Peter Christen Asbjørnsens Norske Folke- og Huldre-Eventyr i Udvalg (1879).
Les også
Ragnhild Hemsing og Tor Espen Aspaas i Griegs villa på Troldhaugen.
Foto: Thor Brødreskift
Grieg på sitt beste
Les også
Vidar Magnussen og Tim Crouch på scena i Bergen.
Foto: Thor Brødreskift
Slik kan teater også vere
Les også
Simon K. Boberg har regien på framsyninga basert på romanen til Mikhail Bulgakov.
Foto: Den Nationale Scene
Underhaldande og farleg
Les også
Seglfly i skum: Herbert Nordrum som Peer Gynt, saman med Ragnhild Hemsing på hardingfele.
Foto: Thor Brødreskift
Festspillene ville ta utfordringa med å skapa ein verkeleg minneverdig Peer Gynt, men gjekk utanom.
Les også
Ragnhild Hemsing og Tor Espen Aspaas i Griegs villa på Troldhaugen.
Foto: Thor Brødreskift
Grieg på sitt beste
Les også
Vidar Magnussen og Tim Crouch på scena i Bergen.
Foto: Thor Brødreskift
Slik kan teater også vere
Les også
Simon K. Boberg har regien på framsyninga basert på romanen til Mikhail Bulgakov.
Foto: Den Nationale Scene
Underhaldande og farleg
Les også
Seglfly i skum: Herbert Nordrum som Peer Gynt, saman med Ragnhild Hemsing på hardingfele.
Foto: Thor Brødreskift
Festspillene ville ta utfordringa med å skapa ein verkeleg minneverdig Peer Gynt, men gjekk utanom.
CD
Edvard Grieg:
Peer Gynt
City of Birmingham Symphony Orchestra; dir.: Sakari Oramo. Erato 2000/2023
Som hovudattraksjon har Festspillene i Bergen i år det som er annonsert som ein fullskala produksjon av Peer Gynt. Dette musikkdramatiske samarbeidsprosjektet mellom Edvard Grieg og Henrik Ibsen (1828–1906) hadde urpremiere i Christiania i 1874. Opningsframsyninga i Grieghallen blir meld i festspelbrevet i denne utgåva av Dag og Tid.
Her skal det derimot dreia seg om musikken i si reint orkestrale form. Grieg sette nemleg saman sine greatest hits frå teatermusikken til konsertmusikk. Med Peer Gynt-suite nr. 1, op. 46 (1888), og Peer Gynt-suite nr. 2, op. 55 (1893), sikra han seg for alvor plass på det internasjonale konsertrepertoaret. I Berlin åleine blei suitane før fyrste verdskrigen framført over tusen gonger.
Ølreklame
Eg er fascinert av den universelle appellen desse komposisjonane har. Ta «Morgenstemning», til dømes, opningssatsen i fyrste suiten, som skal illustrera soloppgangen ved Afrikas kyst. Men duger han ikkje like godt som klangleg solrenning over ein norsk fjellstøl?
Reklamefolk veit kva effekt er. Satsen blir mellom anna nytta i ein ølreklame som har gått på tysk fjernsyn i mange år. Han byrjar med panoramabilete av ein innsjø i morgonsol, kransa av høgtysk lauvskog, og endar med nærbilete av den fyrste, leskande slurken frå ei doggfrisk ølflaske. Musikken verkar skreddarsydd. Eg har også sett ein japansk TV-reklame med «Morgensteming», og i den legendariske amerikanske komiserien Curb Your Enthusiasm (send på NRK under tittelen Ingen grunn til begeistring) blir både han og «I Dovregubbens hall» nytta, her på ironisk måte.
Tre CD-ar
Talet på innspelingar er uoverskodeleg. Den eldste i mine hyller er med Herbert von Karajan som dirigerer Berlinfilharmonien (Deutsche Grammophon, 1983). Grunnklangen i tolkinga er saftig seinromantisk, med patos fri for ironi. Men somme satsar, særleg «Arabisk dans» frå andre suiten, har grasiøse strykar- og treblåsparti. Luftigare klang og friskare tempo er der på innspelinga med Bergen Filharmoniske Orkester og Ole Kristian Ruud (BIS, 2006).
Av di ho nyss er komen i nytt opplag, er eg blitt merksam på ei tolking med den finske dirigenten Sakari Oramo frå 2000. I dag er han sjefdirigent for BBC Symphony Orchestra, men den gongen var det City of Birmingham Symphony Orchestra han leia. Innspelinga merkjer seg ut ved at ho kombinerer brei og gamaldags orkesterklang med rørlege fraseringar. Tempoa kjennest rette. Oramo tør å byrja «I Dovregubbens hall» i ekte pianissimo og skaper slik føresetnaden for den svulmande utviklinga denne satsen må ha.
Sjur Haga Bringeland
Sjur Haga Bringeland er musikar, musikkvitar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.
Er du abonnent? Logg på her for å lese vidare.
Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
CD
Edvard Grieg:
Peer Gynt
City of Birmingham Symphony Orchestra; dir.: Sakari Oramo. Erato 2000/2023
Som hovudattraksjon har Festspillene i Bergen i år det som er annonsert som ein fullskala produksjon av Peer Gynt. Dette musikkdramatiske samarbeidsprosjektet mellom Edvard Grieg og Henrik Ibsen (1828–1906) hadde urpremiere i Christiania i 1874. Opningsframsyninga i Grieghallen blir meld i festspelbrevet i denne utgåva av Dag og Tid.
Her skal det derimot dreia seg om musikken i si reint orkestrale form. Grieg sette nemleg saman sine greatest hits frå teatermusikken til konsertmusikk. Med Peer Gynt-suite nr. 1, op. 46 (1888), og Peer Gynt-suite nr. 2, op. 55 (1893), sikra han seg for alvor plass på det internasjonale konsertrepertoaret. I Berlin åleine blei suitane før fyrste verdskrigen framført over tusen gonger.
Ølreklame
Eg er fascinert av den universelle appellen desse komposisjonane har. Ta «Morgenstemning», til dømes, opningssatsen i fyrste suiten, som skal illustrera soloppgangen ved Afrikas kyst. Men duger han ikkje like godt som klangleg solrenning over ein norsk fjellstøl?
Reklamefolk veit kva effekt er. Satsen blir mellom anna nytta i ein ølreklame som har gått på tysk fjernsyn i mange år. Han byrjar med panoramabilete av ein innsjø i morgonsol, kransa av høgtysk lauvskog, og endar med nærbilete av den fyrste, leskande slurken frå ei doggfrisk ølflaske. Musikken verkar skreddarsydd. Eg har også sett ein japansk TV-reklame med «Morgensteming», og i den legendariske amerikanske komiserien Curb Your Enthusiasm (send på NRK under tittelen Ingen grunn til begeistring) blir både han og «I Dovregubbens hall» nytta, her på ironisk måte.
Tre CD-ar
Talet på innspelingar er uoverskodeleg. Den eldste i mine hyller er med Herbert von Karajan som dirigerer Berlinfilharmonien (Deutsche Grammophon, 1983). Grunnklangen i tolkinga er saftig seinromantisk, med patos fri for ironi. Men somme satsar, særleg «Arabisk dans» frå andre suiten, har grasiøse strykar- og treblåsparti. Luftigare klang og friskare tempo er der på innspelinga med Bergen Filharmoniske Orkester og Ole Kristian Ruud (BIS, 2006).
Av di ho nyss er komen i nytt opplag, er eg blitt merksam på ei tolking med den finske dirigenten Sakari Oramo frå 2000. I dag er han sjefdirigent for BBC Symphony Orchestra, men den gongen var det City of Birmingham Symphony Orchestra han leia. Innspelinga merkjer seg ut ved at ho kombinerer brei og gamaldags orkesterklang med rørlege fraseringar. Tempoa kjennest rette. Oramo tør å byrja «I Dovregubbens hall» i ekte pianissimo og skaper slik føresetnaden for den svulmande utviklinga denne satsen må ha.
Sjur Haga Bringeland
Sjur Haga Bringeland er musikar, musikkvitar og fast musikkmeldar i Dag og Tid.
Les også
Ragnhild Hemsing og Tor Espen Aspaas i Griegs villa på Troldhaugen.
Foto: Thor Brødreskift
Grieg på sitt beste
Les også
Vidar Magnussen og Tim Crouch på scena i Bergen.
Foto: Thor Brødreskift
Slik kan teater også vere
Les også
Simon K. Boberg har regien på framsyninga basert på romanen til Mikhail Bulgakov.
Foto: Den Nationale Scene
Underhaldande og farleg
Les også
Seglfly i skum: Herbert Nordrum som Peer Gynt, saman med Ragnhild Hemsing på hardingfele.
Foto: Thor Brødreskift
Festspillene ville ta utfordringa med å skapa ein verkeleg minneverdig Peer Gynt, men gjekk utanom.
Fleire artiklar
Fekk ikkje plass til alt
– Det er ikkje vår oppgåve å drive med polemikk. Vi har levert eit fagleg arbeid, seier kommunikasjonsdirektør Ola Anders Skauby i Sokkeldirekoratet.
Hjortelusflugene er spesialiserte parasittar som føder levande ungar og lever heile det vaksne livet nede i pelsen til elg, hjort og rådyr.
Foto via Wikimedia Commons
Svermingstid for hjortelusfluga
Göran Fristorp døydde 3. september. Han vart 76 år gammal.
Foto: Sara Johannessen Meek / NTB
Göran Fristorp (1948–2024)
Det kjem an på storleiken, men det er ein fordel å sleppe å trene inni bilen.
Bene Riobó / Wikimedia commons
I form med bilen
Michael Keaton er attende i den ikoniske rolla som Beetlejuice.
Foto: Warner Bros. Discovery
Beetlejuice Beetlejuice: Nesten dødsfestleg
Sjølv om det er eit gledeleg gjensyn, saknar eg snerten.