Har ikkje sett teikn til tilvenning
Beitelandet kring vindparkane på Fosen er tapt i den forstand at det ikkje kan brukast som før, seier reinforskar Anna Skarin.
Les også
Kunstnaren Máret Ánne Sara stilte ut verket «Pile o’Sápmi Supreme» med 400 reinskallar framfor Stortinget i 2017.
Foto: Heiko Junge / NTB
Om det norske og det samiske (3)
Les også
Ein fiskebåt i Nordland. Vert den neste rettsaken frå samar om den historiske retten til å hauste frå havet?
Foto: Morten Strøksnes
Om det norske og det samiske (2)
Les også
Nordsamar i Sápmi, fotograferte kring år 1900.
Foto: Granbergs Nya Aktiebolag
Om det norske og det samiske
Les også
Eit øksehogg i magen
Les også
Reinsdyr vandrar rundt vindmøllene i Storheia vindpark, som er den største av vindparkane i porteføljen til Fosen Vind. Da han blei overført til ordinær drift i februar 2020, var han Noregs største vindpark, med 80 turbinar og ein effekt på 288 MW.
Foto: Heiko Junge / NTB
Ein vanskeleg vitskap
Les også
Fosen-aksjonistane har denne veka prega nyhendebiletet og blokkert fleire departement. Kva dei får til på Fosen, er derimot høgt usikkert.
Foto: Javad Parsa / NTB
Dommen i vinden
Les også
Eit utbreidd krisetiltak
Les også
Kunstnaren Máret Ánne Sara stilte ut verket «Pile o’Sápmi Supreme» med 400 reinskallar framfor Stortinget i 2017.
Foto: Heiko Junge / NTB
Om det norske og det samiske (3)
Les også
Ein fiskebåt i Nordland. Vert den neste rettsaken frå samar om den historiske retten til å hauste frå havet?
Foto: Morten Strøksnes
Om det norske og det samiske (2)
Les også
Nordsamar i Sápmi, fotograferte kring år 1900.
Foto: Granbergs Nya Aktiebolag
Om det norske og det samiske
Les også
Eit øksehogg i magen
Les også
Reinsdyr vandrar rundt vindmøllene i Storheia vindpark, som er den største av vindparkane i porteføljen til Fosen Vind. Da han blei overført til ordinær drift i februar 2020, var han Noregs største vindpark, med 80 turbinar og ein effekt på 288 MW.
Foto: Heiko Junge / NTB
Ein vanskeleg vitskap
Les også
Fosen-aksjonistane har denne veka prega nyhendebiletet og blokkert fleire departement. Kva dei får til på Fosen, er derimot høgt usikkert.
Foto: Javad Parsa / NTB
Dommen i vinden
Les også
Eit utbreidd krisetiltak
peranders@dagogtid.no
– Vi veit i dag ganske mykje om korleis vindkraftverk påverkar rein, seier Anna Skarin. Ho er professor ved Sveriges lantbruksuniversitet, og er av dei mest sentrale forskarane på tamrein i Norden. Ho var sakkunnig da Frostating lagmannsrett handsama Fosen-saka, og rapporten ho laga om effektane på reinen i Nord-Fosen, vart tillagd stor vekt i saka.
– Studiane som er gjorde av påverknaden frå vindkraftverk på tamreinen, sprikjer ein god del. Kor sikker er kunnskapen om skadeverknadene av vindkraftanlegg?
– Studiane syner at reinsdyr vik unna område med vindkraft. Men kor stor påverknaden er, kan variere. Det kjem an på landskapet, om det er fjell eller skog, det kan variere med årstida og med vêret, og det kan variere over tid. Men det er effektar. Om dyra har alternativ, vel dei heller andre område. Om det er ei halvøy med avgrensa areal, har dei ikkje så mykje val. Så veit vi ikkje heilt effekten på lengre sikt.
– Kan det skje ei tilvenning over tid?
– Vi har ikkje sett slik tilvenning i studiane våre. Men dyra er plastiske og kan gjere ulike avvegingar i ulike årstider. Når det er mykje mygg og brems på sommaren, bryr reinen seg mindre om andre forstyrringar.
– Frostating lagmannsrett la til grunn at områda kring vindparkane på Fosen er tapte som beiteområde. Er dei tapte, eller er dei forringa?
– Området er tapt i den forstand at det ikkje går an å bruke det på same måte som før. Men unnvikingseffekten er oftast ikkje total, og påverknaden blir mindre med avstanden frå anlegga. Områda blir kanskje brukte framleis, men rein som beitar nær turbinar, er urolege, taper beitetid og kan få dårlegare kondisjon. Det kjem òg an på korleis reineigarane brukar området. Om det blir for mykje arbeid med å få reinen til å halde seg i desse områda, kan det hende dei gjev opp.
– Du studerte konsekvensane av vindparkane for Nord-Fosen. Lagmannsretten tok utgangspunkt i at 44 prosent av vinterbeitet på heile Fosen er tapt. Høyrest det rett ut?
– Eg kan berre uttale meg om Nord-Fosen. Der såg vi at før utbygginga brukte nær halve reinflokken område mindre enn fem kilometer frå der vindparken no ligg. Dette området utgjorde 11 prosent av det totale vinterbeitet i Nord-Fosen, så det var ekstra viktig for reindrifta, seier Anna Skarin.
Er du abonnent? Logg på her for å lese vidare.
Digital tilgang til DAG OG TID – heilt utan binding
Prøv ein månad for kr 49.
Deretter kr 199 per månad. Stopp når du vil.
peranders@dagogtid.no
– Vi veit i dag ganske mykje om korleis vindkraftverk påverkar rein, seier Anna Skarin. Ho er professor ved Sveriges lantbruksuniversitet, og er av dei mest sentrale forskarane på tamrein i Norden. Ho var sakkunnig da Frostating lagmannsrett handsama Fosen-saka, og rapporten ho laga om effektane på reinen i Nord-Fosen, vart tillagd stor vekt i saka.
– Studiane som er gjorde av påverknaden frå vindkraftverk på tamreinen, sprikjer ein god del. Kor sikker er kunnskapen om skadeverknadene av vindkraftanlegg?
– Studiane syner at reinsdyr vik unna område med vindkraft. Men kor stor påverknaden er, kan variere. Det kjem an på landskapet, om det er fjell eller skog, det kan variere med årstida og med vêret, og det kan variere over tid. Men det er effektar. Om dyra har alternativ, vel dei heller andre område. Om det er ei halvøy med avgrensa areal, har dei ikkje så mykje val. Så veit vi ikkje heilt effekten på lengre sikt.
– Kan det skje ei tilvenning over tid?
– Vi har ikkje sett slik tilvenning i studiane våre. Men dyra er plastiske og kan gjere ulike avvegingar i ulike årstider. Når det er mykje mygg og brems på sommaren, bryr reinen seg mindre om andre forstyrringar.
– Frostating lagmannsrett la til grunn at områda kring vindparkane på Fosen er tapte som beiteområde. Er dei tapte, eller er dei forringa?
– Området er tapt i den forstand at det ikkje går an å bruke det på same måte som før. Men unnvikingseffekten er oftast ikkje total, og påverknaden blir mindre med avstanden frå anlegga. Områda blir kanskje brukte framleis, men rein som beitar nær turbinar, er urolege, taper beitetid og kan få dårlegare kondisjon. Det kjem òg an på korleis reineigarane brukar området. Om det blir for mykje arbeid med å få reinen til å halde seg i desse områda, kan det hende dei gjev opp.
– Du studerte konsekvensane av vindparkane for Nord-Fosen. Lagmannsretten tok utgangspunkt i at 44 prosent av vinterbeitet på heile Fosen er tapt. Høyrest det rett ut?
– Eg kan berre uttale meg om Nord-Fosen. Der såg vi at før utbygginga brukte nær halve reinflokken område mindre enn fem kilometer frå der vindparken no ligg. Dette området utgjorde 11 prosent av det totale vinterbeitet i Nord-Fosen, så det var ekstra viktig for reindrifta, seier Anna Skarin.
Les også
Kunstnaren Máret Ánne Sara stilte ut verket «Pile o’Sápmi Supreme» med 400 reinskallar framfor Stortinget i 2017.
Foto: Heiko Junge / NTB
Om det norske og det samiske (3)
Les også
Ein fiskebåt i Nordland. Vert den neste rettsaken frå samar om den historiske retten til å hauste frå havet?
Foto: Morten Strøksnes
Om det norske og det samiske (2)
Les også
Nordsamar i Sápmi, fotograferte kring år 1900.
Foto: Granbergs Nya Aktiebolag
Om det norske og det samiske
Les også
Eit øksehogg i magen
Les også
Reinsdyr vandrar rundt vindmøllene i Storheia vindpark, som er den største av vindparkane i porteføljen til Fosen Vind. Da han blei overført til ordinær drift i februar 2020, var han Noregs største vindpark, med 80 turbinar og ein effekt på 288 MW.
Foto: Heiko Junge / NTB
Ein vanskeleg vitskap
Fleire artiklar
Fekk ikkje plass til alt
– Det er ikkje vår oppgåve å drive med polemikk. Vi har levert eit fagleg arbeid, seier kommunikasjonsdirektør Ola Anders Skauby i Sokkeldirekoratet.
Hjortelusflugene er spesialiserte parasittar som føder levande ungar og lever heile det vaksne livet nede i pelsen til elg, hjort og rådyr.
Foto via Wikimedia Commons
Svermingstid for hjortelusfluga
Göran Fristorp døydde 3. september. Han vart 76 år gammal.
Foto: Sara Johannessen Meek / NTB
Göran Fristorp (1948–2024)
Det kjem an på storleiken, men det er ein fordel å sleppe å trene inni bilen.
Bene Riobó / Wikimedia commons
I form med bilen
Michael Keaton er attende i den ikoniske rolla som Beetlejuice.
Foto: Warner Bros. Discovery
Beetlejuice Beetlejuice: Nesten dødsfestleg
Sjølv om det er eit gledeleg gjensyn, saknar eg snerten.